रुद्रमती नदी सफाइका १२ वर्ष : २ लाख ८७ हजार स्वयमसेवीबाट करिब ७,७६० टन फोहर निकालियो 

काठमाडौँ । ६३७ हप्ता अर्थात् १२ वर्षभन्दा धेरै रुद्रमती सरसफाइ गर्दा ७ हजार ७६० मेट्रिक टन फोहर संकलन भएको छ । वागमती नदीको मुख्य सहायक नदीमध्येको एक रुद्रमती अर्थात् धोवीखोलाको स्वच्छताका लागि २०७० सालबाट थालिएको सरसफाइ अभियानमा अहिलेसम्म २ लाख ८७ हजार स्वयमसेवी परिचालन हुनुभएको छ । शिवपुरी जंगलमा मुहान रहेको रुद्रमतीले वागमती नदीसँग मिसिँदासम्म ७.५८ किलोमिटर दुरीलाई १० खण्डमा विभाजन गरेर सफाइ गर्दा यो परिमाणको फोहर संकलन भएको हो । 

नदी सफाइ अभियान १२ वर्ष पूरा भएको अवसरमा आज काठमाडौँमा आयोजना गरिएको ‘रुद्रमती स्मारिका’ विमोचन तथा सम्मान समारोहमा यस सम्बन्धी जानकारी दिइएको हो ।

कार्यक्रममा काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल, वडाध्यक्षहरु रामकुमार के. सी., दलबहादुर कार्की, हीरालाल तण्डुकार, संविधानविद काशीराज दाहाल, पूर्व मुख्य सचिव लीलामणि पौडेलसहित सरसफाइ अभियन्ताहरुले संयुक्त रुपमा स्मारिका विमोचन गर्नुभयो । यस्तै नदी सफाइ अभियानमा निरन्तर लागि रहनु भएका वडाध्यक्षहरु तण्डुकार, कार्कीसहित स्वयमसेवकहरुलाई योगदानको कदर गर्दै सम्मान गरिएको थियो । 

स्मारिका विमोचन गर्दै काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले अभियानमार्फत प्रकृतिको सम्मान गर्ने सोच निर्माणमा ठुलो योगदान पुगेको बताउँदै उपलब्धिको दिगोपनाका लागि अभियानलाई अझै निरन्तरता दिनु पर्ने धारणा राख्नुभयो । ‘अभियान थालनी हुनु महत्वपूर्ण थियो । त्यो अभियान १२ वर्षसम्म निरन्तर चल्नु झनै महत्वपूर्ण कुरा हो । अभियानलाई निरन्तरता दिन अभियन्ताहरुले प्रदान गर्नुभएको योगदान अतुलनीय छ ।’ उहाँको भनाइ थियो ।

नदी सरसफाइका लागि काठमाडौँ महानगरपालिकाले श्रम वैंकमार्फत जनशक्ति लिएर काम गरिरहेको जानकारी दिँदै उहाँले भन्नभयो, ‘नदीको स्वच्छतालाई कायम राख्न तथा प्राप्त उपलब्धिलाई जोगाउन भएका कानुनको पूर्ण पालना गरिनुपर्छ । आवश्यक परे कानुन तर्जुमा गर्न पनि सकिन्छ । यससँगै कानुन कार्यान्वयन गर्ने संयन्त्र र आपसी समन्वय पूरा गर्नुपर्छ ।’

सरसफाइ अभियानले नदीको सरसफाइ त भएको छ नै । यसबाहेक चोक, गल्ली, सार्वजनिक स्थलको सफाइमा पनि नागरिक सहभागिता हुने गरेको छ । अभियानको प्रभावका विषयमा धारणा राख्दै वडा नं. ३० का अध्यक्ष दलबहादुर कार्कीले अनुभव सुनाउनुभयो । 

त्यस क्रममा वातावरण संरक्षण गैसस महासंघका अध्यक्ष टीकाराम दाहालले, उपत्यकाको फोहर व्यवस्थापनलाई काठमाडौँ महानगरपालिकाको नेतृत्वमा सबै पालिका एकै ठाउँमा भए मात्र सफलता प्राप्त हुने धारणा राख्नुभयो । 

कार्यक्रममा रुद्रमती सरोकार समाजका उपाध्यक्ष रोहित गिरीले, अभियानमार्फत नदीको स्वच्छतामा ठुलो परिवर्तन आएको अनुभव सुनाउनुभयो । समाजका सचिव धनप्रसाद आचार्य (ध्रुव)ले, नदी सफाइ अभियान २०७० फागुन ३ गते साविक कपन गाउँपालिका हाल बुढानीलकण्ठ नगरपालिका र काठमाडौँ महानगरपालिकाको सिमानाबाट थालिएको जानकारी दिँदै २०७१ सालमा रुद्रमती सरोकार समाज गठन गरिएको बताउनुभयो । 

अहिले रुद्रमती नदीको धमिलो पानी सङ्लो हुँदै गएको छ । नदीबाट कम मात्र दुर्गन्ध आउँछ । किनारामा रापिएका फूलले दृश्यात्मक सुन्दरता बढाएको छ । स्थानीयबासीहरु खोलामा फोहर फाल्नुहुन्न । यो, अभियानबाट प्राप्त भएको नतिजा हो । 

नदीको मुहानदेखि भंगालसम्म, भंगालदेखि बालुवाखानीसम्म, बालुवाखानीदेखि निलो पुल चखुञ्चासम्म, निलो पुल चखुञ्चादेखि गोपीकृष्ण पुलसम्म, गोपीकृष्ण पुलदेखि पहेँलो पुलसम्म, पहेँलो पुलदेखि कालो पुलसम्म, कालो पुलदेखि सेतो पुलसम्म, सेतो पुलदेखि देवीनगर पुलसम्म, देवीनगर पुलदेखि सिम्रिक पुलसम्म, सिम्रिक पुलदेखि बागमती दोभानसम्म १० खण्ड विभाजन गरेर हरेक शनिवार विहान ७ बजेदेखि ९ बजेसम्म सबै खण्डको सफाइ हुने गरेको छ । 

सरसफाइ अभियान शुरु हुँदा तत्कालीन कपन गाउँ विकास समिति र महानगरको सिमानासम्म पहिलो खण्ड, त्यहाँदेखि कालो पुलसम्म दोश्रो खण्ड, कालो पुलसम्म सेतोपुलसम्म तेश्रो खण्ड र सेतो पुलदेखि बाग्मती धोवी खोला दोभानसम्म चौथो खण्ड बनाएर सफाइ थालिएको थियो । यसलाई प्रभावकारी बनाउन पछि १० खण्ड बनाइएको हो ।