वि.सं.: २०८२, चैत २९ आइतबार
इ.स.: 2026 April 12,SUNDAY
वि.सं.: २०८२, चैत २९ आइतबार
परिवार र समाजबाट बहिष्करणमा परेपछि लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक पहिचान भएका व्यक्तिहरु सडकमा आश्रित हुनु परेको छलफलमा सहभागीले काम गर्दाको अनुभव सुनाउनुभयो । पेशा र रोजगार क्षेत्रमा जाँदा पहिचान, सामाजिक सुरक्षा, मर्यादा र आत्मसम्मानमा स्वीकार नगरिएका कारण सडकमा माग्नु परेको अवस्था सहभागीहरुले सुनाउनुभयो । दृष्टिविहीन व्यक्तिहरू सडक, सार्वजनिक यातायात र बजार क्षेत्रमा गीत गाउनु पर्ने अवस्थाका विषयमा छलफल गर्दै दृष्टिविहिनहरुका लागि रोजगार स्वरोजगारको अवसर सिर्जना गर्नु पर्नेमा जोड दिइएको थियो । सडकमा आश्रित युवाहरुमा लागू औषधको दुव्र्यसन रहेकोले उहाँहरुलाई परिवारमा पुनर्मिलन गराउनु अघि सुधार केन्द्र तथा पुनःस्थापना केन्द्रमा राखेर आचरण तथा व्यवहार सुधारमा काम गर्नु पर्ने खाँचो देखाइएको छ ।
काठमाडौँलाई सुन्दर बनाउन महानगरपालिकाले सडक किनारामा गमला राखेर फूल फुलाउन थालेको छ । पार्क तथा हरियाली प्रवर्धन आयोजनाले गौरव योजना 'मेरो रहर, सुन्दर र हरित सहर' कार्यक्रम अन्तर्गत गमलामा फूल राख्न थालिएको हो ।
बस सेवाहरु हरेक रुटका सुरु र अन्तिम विन्दुबाट गुड्नेछन् । अर्थात् दक्षिण रुटमा चल्ने एउटा सवारी साधन ललितपुरको लगनखेलबाट सुरु भएर पाटन अस्पताल, अल्का, नर्भिक, प्रसुति गृह, ट्रमा सेन्टर, वीर अस्पताल, कान्ति अस्पताल, टिचिङ् अस्पताल, गंगालाल हृदय केन्द्र हुँदै बुढानीलकण्ठसम्म पुग्नेछ । अर्को बस बुढानीलकण्ठबाट गंगालाल अस्पताल, महाराजगञ्ज चोक, पानीपोखरी, लाजिम्पाट, जमल,, थापाथली, पुल्चोक हुँदै लगनखेल पुग्नेछ । नयाँ सडक गेट अर्थात् एनएसी अगाडिबाट एउटा बस छुट्नेछ । यसरी ३ वटा विन्दुबाट बस गुडेपछि हरेक बस विसौनीमा २० मिनेटको अन्तरमा बस आइ पुग्नेछ । यो सडकको एकतर्फी दुरी १६ किलोमिटर हो । पूर्वपश्चिम रुटको दुरी २० किलोमिटर छ । यो रुटमा एउटा बस थानकोटदेखि सतुंगल, कलंकी, कालीमाटी, त्रिपुरेश्वर, सुन्धारा, नयाँ सडक, जमल, भद्रकाली, माइतीघर मण्डला, बानेश्वर, मीनभवन, तीनकुने हुँदै अन्तरराष्ट्रिय विमान स्थलका लागि छुट्नेछ । अर्को बस विमानस्थलबाट, तीनकुने, मीनभवन, नयाँ बानेश्वर, बबरमहल, थापाथली, त्रिपुरेश्वर, कालीमाटी, सोल्टीमोड, रविभवन, कलंकी हुँदै थानकोटतर्फ गुड्नेछ । नयाँ सडक गेट अगाडि अर्थात् एनएसीबाट एउटा बस थानकोटतर्फ र अर्को बस विमानस्थल तर्फ छुट्नेछ । यसरी ४ वटा विन्दुबाट ४ वटा बस छुटेपछि हरेक बस विसौनीमा हरेक २० मिनेटको अन्तरमा बस उपलब्ध हुनेछन् ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले अस्पतालभित्र सञ्चालन हुने चमेना गृह, भोजनालय र क्यान्टिनलाई सुरक्षित, स्वच्छ र उपभोक्तामैत्री बनाउन खाद्य स्वच्छता सम्बन्धी तालिम प्रदान गरेको छ । कृषि तथा पशुपन्छी विभागले ‘फूड सेफ्टी बुट क्याम्प’ अन्तर्गत क्षमता विकास कार्यक्रम सञ्चालन गरेको हो । अस्पतालहरुमा चलाइएका क्यान्टिनहरूमा सरसफाइ र स्वच्छता कायम गराउन, खानाको गुणस्तर कायम गराउन, खानालाई सुरक्षित भण्डारण गर्ने सिप प्रदान गर्न तालिम दिइएको हो । तालिममा महानगरभित्रका ५७ अस्पतालका ५९ क्यान्टिनबाट ७४ जनाको सहभागिता थियो । अन्तरक्रियात्मक छलफल र अनुभव आदानप्रदान तालिमको विधि थियो ।
‘भेहिकल फ्री असन’ कार्यक्रम अन्तर्गत महानगरपालिकाको वडा नं. २७ वडा कमलाक्षी चोकदेखि असनसम्म, भोटाहिटी चोकदेखि असनसम्म र महाबौद्धबाट असनसम्मको क्षेत्रमा हरेक शनिवार सवारी साधन प्रवेशमा रोक लगाइनेछ । यस क्षेत्रबाट गन्तव्य जाने सवारी साधनलाई वैकल्पिक मार्ग प्रदान गरिनेछ । यस क्षेत्रलाई सम्पदा मार्गका रुपमा विकास गरेर स्थानीय परम्परागत तथा रैथाने व्यापार व्यवसायलाई प्रवर्धन गरिनेछ । मौलिक सांस्कृतिक कार्यक्रम तथा सामाजिक क्रियाकलाप सञ्चालन गरिनेछ । यसको सञ्चालन व्यवस्थापनका जिम्मेवारी महानगर प्रहरी बललाई प्रदान गरिएको छ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्रका विद्यालयहरुबाट यस वर्ष गएको वर्षको तुलनामा ८.५ प्रतिशत वढी विद्यार्थी ग्रेडेड भएका छन् । गएको वर्ष ७२.७ प्रतिशत विद्यार्थी ग्रेडेड थिए । यस वर्ष ८१.२ प्रतिशत विद्यार्थी ग्रेडेड छन् । सामुदायिक विद्यालयतर्फ हेर्ने हो भने गएको वर्षभन्दा यस वर्ष १०.५५ प्रतिशत धेरै विद्यार्थी ग्रेडेड छन् । गएको वर्ष ५१.८ प्रतिशत विद्यार्थी ग्रेडेड थिए । यस वर्ष ६२.३५ प्रतिशत विद्यार्थी ग्रेडेड छन् । काठमाडौँ महानगरपालिकाको आधारभूत तहको परीक्षा समितिले आज परीक्षाफल प्रकाशित गरेको हो । समितिका अध्यक्ष एवं शिक्षा अधिकारी नमराज ढकालको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले परीक्षाफल प्रकाशन गर्ने निर्णय गरेको हो । यस वर्ष १४ हजार ७२८ जना अर्थात् ८१.२% विद्यार्थी ग्रेडेड भएका छन् । यसमा ८ हजार ९२ जना छात्र र ६ हजार ६३६ जना छात्रा छन् । ग्रेडेड विद्यार्थीहरुमा सामुदायिक विद्यालयबाट १ हजार ५०३ जना छात्र र १ हजार ३५० जना छात्रा गरी २ हजार ८५३ जना छात्रछात्रा छन् । निजी तथा संस्थागत विद्यालयबाट ६ हजार ५८९ जना छात्र र ५ हजार २८६ जना छात्रा गरी ११ हजार ८७५ जना छात्रछात्रा छन् ।
पुनर्निर्माणका क्रममा प्राचीन वास्तुकला र मौलिक निर्माण सामग्रीको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिइनेछ । संरचनाको ऐतिहासिक स्वरूप कायम राख्न आधुनिक सिमेन्टको सट्टा परम्परागत चुना, सुर्की र झिँगटीको प्रयोग गरिनेछ । करिब १४ लाख रुपियाँको लागतमा निर्माण हुन लागेको यो फल्चा एकतले हुनेछ । इट्टापाखा क्षेत्र र यहाँबाट सुरु हुने बज्रेश्वरी जात्रासँग स्थानीयको गहिरो भावनात्मक एवं सांस्कृतिक सम्बन्ध रहेकाले फल्चा निर्माण कार्यले स्थानीयमा उत्साह थपेको छ ।
काम थालियो तर अलपत्र भयो । यो अवस्थालाई सुधार गर्न महानगरपालिकाले स्वामित्व लिएर काम सक्नु पर्ने स्थानीयहरुको माग आएपछि छलफलका लागि बैठक बसेको थियो । पुनःनिर्माण गर्दा मन्दिर २ तले बनाउने कि ३ तले बनाउने? यसको प्राचीनतालाई पुरातत्व विभागले कसरी ग्रहण गर्छ? प्रदेश सरकारको योजनामा काम गर्दा गठन भएको उपभोक्ता समितिको भनाइ के हो? पुनःनिर्माणका क्रममा आएका मतभेदहरुको समाधान कुन विषयमा हुन सक्छ? छलफल यही विषयमा केन्द्रीत थियो ।