वि.सं.: २०८३, साउन १४ बिहीबार
इ.स.: 2026 July 30,THRUSDAY
वि.सं.: २०८३, साउन १४ बिहीबार
आज काठमाडौँको महावौद्धमा रहेको महावुद्ध महाविहार र असनमा पञ्चदान सम्पन्न भएको छ । हरेक १२ वर्षमा हुनु पर्ने तर वितेका २४ वर्षसम्म पनि हुन नसकेको सम्यक महादानको स्मरण गराउन दिपंकर तथागत वुद्धको शोभायात्रा र पञ्चदान कार्यक्रम भएको हो । शोभा यात्रा तथा पञ्चदान कार्यक्रममा पुगेर काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, सम्यक दान तथा पञ्चदानको सांस्कृतिक र सामाजिक सम्बन्धका विषयमा जानकारी लिनुभएको थियो । यस क्रममा काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्रका अमूर्त सम्पदा, जनश्रुति तथा कथनमा आधारित सम्पदाको संरक्षणमा काठमाडौँ महानगरपालिकाले कसरी काम गर्नु पर्छ? भन्ने विषयमा पृष्ठपोषण लिनुभएको थियो ।
काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं. ११ माइतीघर मण्डला क्षेत्रमा देखिएको डुबान समाधान गर्ने विषयमा प्राप्त भएको प्राविधिक प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्न आज विहान काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको अध्यक्षतामा समन्वय बैठक बस्यो । प्रतिवेदनले औँल्याएको कामलाई समन्वयात्मक रुपमा सम्पन्न गर्न, सामुहिक हितको काममा समन्वय, सहकार्य र समान मत निर्माण गर्न तथा समस्या समाधान गर्दा आगामी दिनमा फेरि अर्को समस्या आउन नदिन समन्वयात्मक बैठक बसेको हो । बैठकले, बन्द गरिएका ढल लाइनहरुको निकास सुचारु गर्ने र बर्षादको पानी बग्न नाली खोल्ने, छोपिएका संरचना खोल्ने क्रममा उत्पादन भएको निर्माणजन्य फोहर व्यवस्थापन गर्ने, ढल छोपिएको ठाउँ खोल्दा भेटिने फोहर सफा गर्ने र व्यवस्थापन गर्ने, यसरी छोपिएको ढल हटाएपछि त्यस ठाउँमा ग्रीट कभर वा स्ल्याप कभर लगाएर सुरक्षित संरचना बनाउने, यस क्षेत्रको सम्भावित डुवान व्यवस्थापन गर्न तथा आवागमन सहज बनाउन नियमित अनुगमन र सरसफाइ गर्ने निर्णय गरेको छ । यी निर्णयहरु, काठमाडौँ महानगरपालिकाका विपद व्यवस्थापन विभाग, महानगर प्रहरी बल र वातावरण व्यवस्थापन विभाग, संघीय संरचनामा रहेको डिभिजन सडक कार्यालय काठमाडौँ र नेपाल प्रहरीले संयुक्त रुपमा कार्यान्वयन गर्ने बैठकले निर्णय गरेको हो । निर्णय कार्यान्वयन गर्दै आज नै अवरोध भएका संरचना भत्काउने काम थालिएको छ ।
प्रवेशद्वारको शीर्ष भागको केन्द्रमा तामाबाट निर्माण भएको बुद्धका आँखा अंकित, महाबौद्ध स्तूपको प्रतीक स्वरुप गजुर स्थापना गरिएको छ । आर्किटेक्ट इञ्जिनियर गौरव श्रेष्ठका अनुसार द्वारको शोभा बढाउन पञ्च बुद्धका मूर्तिहरू लहरै सजाएर राखिएको छ । धातुको ट्रस्ट र कङ्क्रीट बिममा आधारित प्यागोडा शैलीमा निर्माण गरिएको यस द्वारको छानो तामा र पित्तल मिसाएर बनाइएको छ । यसले द्वारलाई आकर्षक र भव्य देखाएको छ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, चालु आर्थिक वर्षका लागि स्वीकृत नीति, योजना तथा कार्यक्रमको प्राथमिकता निर्धारण गरेर शतप्रतिशत कार्यान्वयनको सुनिश्चित गर्न निर्देशन दिनुभएको छ । आज सहरी योजना आयोग, विभाग, आयोजना, सचिवालय र कार्यक्रमका प्रमुखहरुसँगको बैठकमा उहाँले, योजना अनुगमन तथा मूल्याङ्कन एकाइले उपलब्ध गराएको ढाँचामा एक हप्ताभित्र वार्षिक कार्ययोजना बनाएर पेश गर्न, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत र विभागीय प्रमुख बिच सूचक सहितको कार्य सम्पादन सम्झौतालाई साउनभित्रै सम्पन्न गर्न, सार्वजनिक खरिद प्रक्रियामा लैजानु पर्ने योजनालाई असोजभित्र सूचना प्रकाशन गरिसक्न सम्बन्धित विभागलाई निर्देशन दिनुभयो ।
काठमाडौँमा खानेपानीका लागि टाढाटाढाबाट ल्याइएको पानी वितरण प्रणालीमा मात्र भर पर्नु नहुने सुझाव दिँदै वातावरण तथा जलप्रणाली विज्ञहरुले ‘आकाशे पानी संकलन’ र ‘जमिनमा पानी पुनभरण प्रणाली’लाई सक्रिय बनाउनु पर्ने सुझाव दिनुभएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्र पानीको अभाव हुन नदिन तथा ब्लु ल्याण्डस्केपमा आधारित प्रणाली बचाउन महानगरपालिकाले कस्ता कार्यक्रम तर्जुमा गर्नुपर्छ? तर्जुमा गरिएका कार्यक्रमको कार्यान्वयन विधिमा आन्तरिक तथा वाह्य समन्वय र सहभागिताको ढाँचा कस्तो हुन सक्छ? विषयमा परामर्शका लागि काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले आयोजना गर्नुभएको बैठकमा विज्ञहरुबाट यस्तो सुझाव आएको हो ।
प्रतिवेदन अनुसार माइतीघर मण्डला क्षेत्रको ढल निकास प्रणालीमा गम्भीर इन्जिनियरिङ त्रुटि देखिएको छ । माइतीघर क्षेत्रमा भित्रिने ढलको माथिल्लो भागमा ९० सेन्टिमिटरको ढल छ । यो ढल प्रणाली तल्लो भागमा पुगेपछि ६० सेन्टिमिटरमा साँघुरिएको छ । यसरी माथिल्लो भागबाट आउने पानीको चापलाई तल्लो भागको साँघुरो ढलले धान्न नसक्दा ‘बोटलनेकिङ’ को समस्या भई पानी सडकमा बाहिरिने गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । यसबाहेक, टुकुचा खोलाको सतह बढेको बेला ढलको पानी खोलामा जानुको साटो उल्टै बस्ती र सडक तिर फर्कने (ब्याक फ्लो) समस्याले गर्दा. पनि माइतीघर जलमग्न हुने गरेको देखिएको छ । भौतिक पूर्वाधार बाहेक वातावरणीय र सहरी विकास र व्यवस्थापनका कारणहरूलाई पनि प्रतिवेदनले डुबानको प्रमुख कडीका रूपमा औँल्याएको छ ।
हरेक १२ वर्षमा हुनु पर्ने तर २४ वर्षसम्म हुन नसकेको सम्यक महादानको स्मरण गराउन साउन १३ गते दिपंकर तथागत वुद्धको शोभायात्रा तथा पञ्चदान कार्यक्रम हुने भएको छ । गुरु पूर्णिमाको अवसर पारेर काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं. २७ महावुद्ध महाविहारको प्राङ्गणमा कार्यक्रम हुनेछ ।
महिलाहरुमा बाथ र पुरुषहरुमा प्रोस्टेडको समस्या धेरै ७५ प्रतिशतलाई घरमै हेरचाह सेवा आवश्यक सेवा व्यवस्थापनमा बहु-औषधि सेवन र साक्षरता चुनौती एक्लोपना र स्याहारको अभाव काठमाडौँ महानगरपालिका क्षेत्रभित्र बसोबास गर्ने ज्येष्ठ नागरिकहरुले दैनिक ५ वटादेखि १५ वटासम्म औषधि सेवन गरिरहनु भएको पाइएको छ । महानगरपालिकाले २०८२ माघ १८ गतेदेखि २०८३ जेठ ३१ गतेसम्म ७० वर्ष माथिका ज्येष्ठ नागरिकहरुको प्रारम्भिक स्वास्थ्य परीक्षणसहित ‘स्वास्थ्य सर्वेक्षण’का क्रममा यस्तो अवस्था देखिएको हो । त्यस क्रममा सबै वडाका गरेर २ हजार ८४७ जना ज्येष्ठ नागरिक समेटिनु भएको छ । अध्ययनमा समेटिनुभएका मध्ये महिलाको संख्या १ हजार ७९४ जना (६३ प्रतिशत) र पुरुषको संख्या १ हजार ९५३ जना (३७ प्रतिशत) रहेको कार्यक्रमका फोकल पर्सन कल्पना श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो । यो तथ्याङ्कले काठमाडौँमा ज्येष्ठ नागरिकको जनसंख्यामा महिलाको हिस्सा ठूलो रहेको देखिन्छ । यस्तै पुरुषका दाँजोमा महिलाहरुको स्वास्थ्य समस्या फरक रहेको देखाउँछ ।