वि.सं.: २०८३, मंसिर ७ सोमबार
इ.स.: 2026 November 23,MONDAY
वि.सं.: २०८३, मंसिर ७ सोमबार
आउँदो माघ १ गते सम्यक् महादान हुने ठाउँ स्वयम्भू भुइख्य (भुइखेल)को आज स्थलगत निरीक्षण गरिएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख एवं सम्यक् महादान मूल समारोह समितिका प्रमुख संयोजक सुनिता डंगोल, संयोजक प्रा. डा. नरेश मान बज्राचार्य, महानगरपालिकाका प्रवक्ता एवं मूल समारोह समिति सहसंयोजक नविन मानन्धर, वडा नं. १५ का अध्यक्ष एवं मूल समारोह समितिका सहसंयोजक ईश्वरमान डंगोल सहित पदाधिकारी, महादानका लागि भुइख्य (भुइखेल)मा गरिने धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक क्रियाकलापसँग सम्बन्धित प्रतिनिधि, सुरक्षा निकायका अधिकारी, सरोकारवाला र स्थानीयहरु निरीक्षणका क्रममा सहभागी हुनुहुन्थ्यो ।
काठमाडौँ महानगरपालिका नसर्ने रोग (गैरसंक्रामक) र चोटपटकबाट नागरिकलाई बचाउन प्रतिवद्ध विश्वका सहरहरुको सञ्जालको सदस्य हो । सञ्जालको सदस्य हुनुको नाताले विश्व स्वास्थ्य संगठन, विश्वव्यापी स्वास्थ्य संगठनको महत्वपूर्ण रणनीतिसँगको साझेदारी र ब्लुमवर्ग फिलान्थ्रोपिजसँगको सहकार्यमा कार्यक्रम सञ्चालन हुने गरेका छन् । यसरी सञ्चालन हुने कार्यक्रममध्ये वायु प्रदूषण नियन्त्रण एउटा महत्वपूर्ण कार्यक्रम हो । परामर्श लिने क्रममा वातावरण व्यवस्थापन विभागका प्रमुख सरिता राईले भन्नुभयो, ‘काठमाडौँले गल्ती नगरे पनि भौगोलिक वनावटका कारण वायु प्रदूषणको असर भोग्नु पर्ने अवस्था छ । सबैको साझा प्रयत्नबाट हामी यसलाई घटाउन चाहन्छौँ ।’ कार्ययोजनाले वायु प्रदूषण रोकथाम तथा न्यूनीकरणका लागि नीतिगत, कानुनी, संस्थागत र आर्थिक व्यवस्था सुदृढ गर्ने पहिलो उद्देश्य राखेको छ । यसअन्तर्गत महानगरपालिकाका विद्यमान नीति, नियम, कार्यविधि तथा मापदण्डको समीक्षा र परिमार्जन गर्ने, प्रदूषण नियन्त्रण मापदण्ड, २०८१ पुनरावलोकन गर्ने तथा विद्यालय र अस्पतालजस्ता संवेदनशील क्षेत्रलाई लक्षित गरी विशेष व्यवस्था गर्ने उल्लेख छ । विद्युतीय सवारीसाधन र विद्युतीय चुलोजस्ता स्वच्छ प्रविधिलाई प्रोत्साहन नीतिलाई प्रोत्साहित गरिनेछ । प्रस्तुतिकरण गर्दै काठमाडौँ महानगरपालिकाका वातावरण निरीक्षक सृष्टि श्रेष्ठले, वातावरण व्यवस्थापन विभागको नेतृत्वमा वायु गुणस्तर व्यवस्थापन कार्यसमिति गठन गरी ३२ वटै वडामा वायु गुणस्तरसम्बन्धी सम्पर्क व्यक्ति (फोकल पर्सन) तोकिने प्रस्ताव गरिएको बताउनुभयो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले जीवित देवता श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवासस्थान निर्माणका लागि शिलान्यास गरेको छ । आज बसन्तपुर डवलीको दक्षिणतर्फ साविक जनआदर्श माध्यमिक विद्यालय भएको स्थानमा महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले निर्माणस्थलको ब्रम्हस्थानमा जगपूजा र शिलान्यास गर्नुभएको हो । उहाँसँगै निर्माणस्थलको इशान (उत्तर-पूर्व) कोणमा वडा नं. २४ का अध्यक्ष एवम् हनुमानढोका दरवार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रम उपसमितिका संयोजक बिनोद कुमार राजभण्डारीले, आग्नेय (दक्षिण-पूर्व) कोणमा वडा नं. २३ का अध्यक्ष एवम् विधायन समितिका संयोजक मचाराजा महर्जनले, वायव्य (उत्तर–पश्चिम) कोणमा वडा नं. १९ का अध्यक्ष एवम् पूर्वाधार समितिका संयोजक राजेशकुमार श्रेष्ठले र नैऋृत्य (दक्षिण-पश्चिम) कोणमा वडा नं. २० का अध्यक्ष राजेन्द्र मानन्धरले जगपूजा र शिलान्यास गर्नुभयो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाको वडा नं. ८ ले गुह्येश्वरीमा पैदल यात्रुका लागि ट्रस पुल निर्माण कार्य थालनी गरेको छ । वडाध्यक्ष एवं महानगरपालिकाको सम्पदा तथा पर्यटन समितिका संयोजक आशामान संगतले शिलान्यास गर्दै निर्माण कार्यको थालनी गर्नुभएको हो । ‘गुह्येश्वरी मन्दिरको सामुन्ने रहेको पुल जीर्ण बन्दै गएको छ । गुह्येश्वरी क्षेत्रमा लाग्ने धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिमा श्रद्धालुहरुलाई नदी पार गर्ने माध्यम चाहिएको छ ।’ पुल निर्माण गर्नु पर्ने आवश्यकताका विषयका जानकारी दिँदै वडाध्यक्ष संगतले भन्नुभयो, ‘पुल निर्माण भइसकेपछि पञ्चकन्या टोलका स्थानीयबासीलाई आवतजावत गर्न सहज हुनेछ । गुह्येश्वरी क्षेत्रमा हुने श्रद्धालुहरुको चाप व्यवस्थापन गर्न सहज हुनेछ ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्र भएका सार्वजनिक शौचालयको उपलब्धतासँगै शौचालयभित्रका सुविधालाई अद्यावधिक गर्न निर्देशन दिँदै काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, यो सेवालाई नागरिकले प्राप्त गर्नु पर्ने अनिवार्य, अत्यावश्यक र आधारभूत सेवाका रुपमा सञ्चालन गर्ने संयन्त्र निर्माणमा जोड दिनुभएको छ । सहरी योजना आयोगले सहरभित्रका सार्वजनिक शौचालयको विद्यमान अवस्था र व्यवस्थित सञ्चालन आवश्यकताका विषयमा गरेको अध्ययन प्रतिवेदनले औँल्याएको अवस्थामा जानकारी लिँदै स्वच्छ, सुरक्षित, व्यवस्थित, समावेशी र सबै नागरिकको पहुँच योग्य बनाउने कामलाई प्राथमिकता दिन अधिकारीहरुलाई निर्देशन दिनुभएको हो । आयोगले महानगरपालिकाभित्र रहेका १६९ वटा सार्वजनिक शौचालयको अवस्था, सञ्चालन प्रणाली, भौतिक संरचना, सरसफाइ, पानीको उपलब्धता र अपाङ्गता भएका व्यक्तिमैत्री सुविधाको अध्ययन गर्दा शौचालयमा सुधारको आवश्यकता देखाएको छ । अध्ययनले शौचालयको संख्या बढाउनेमाभन्दा पनि भएका संरचनालाई नियमित, गुणस्तरीय र प्रयोगकर्तामैत्री बनाउने कामलाई प्राथमिकतामा राख्न सुझाएको छ । शौचालय सञ्चालन भएका विद्यमान संरचनालाई मर्मत, स्तरोन्नति र पुनःनिर्माणबाट शौचालयको सुविधालाई व्यवस्थित गर्न सकिने अध्ययनको निष्कर्ष छ ।
पशुपति क्षेत्र विकास कोषले विकासका लागि समय समयमा गरेका पूर्वाधार निर्माणले नासिएका प्राचीन स्मारक, संरचना तथा कलाकृतिलाई पुनरुत्थानका लागि काम गरिरहेको बताउँदै काठमाडौँ महानगरपालिकाको सम्पदा तथा पर्यटन समितिका संयोजक एवं वडा नं. ८ का अध्यक्ष आशामान संगतले, यस्ता सम्पत्तिको पुनरुत्थानका लागि निकायगत कार्यालयबाट पर्याप्त सहयोग प्राप्त हुन नसकेको अनुभव सुनाउनुभएको छ । आज वडा नं. ८ भुवनेश्वरी भकुंटोलमा रहेको भुवनेश्वरी गणेश फल्चाको पुनरुत्थानका लागि शिलान्यास गर्दै उहाँले यस्तो बताउनुभएको हो । ‘काठमाडौँ नगर पञ्चायतले २०३९ सालमा बनाएको इन्भेन्ट्रीमा यसको निर्माण मिति १९९३ भएको देखिन्छ । इन्भेन्ट्री बनाउँदा देवपतनमा रहेको फल्चाको भौतिक अवस्था नराम्रो भनेर उल्लेख गरिएको छ । यस्तो नराम्रो अवस्थामा रहेको फल्चा निर्माण गर्नुको साटो पशुपति क्षेत्रको विकास गर्ने बेला नामनिशान मेटाइयो । भौतिक स्वरुपबाट पूर्ण हटाइएको फल्चालाई पुरानो दस्तावेजका आधारमा हामीले पुनरुत्थान थालेका हौँ ।’ यही वडाका अध्यक्ष समेत रहनुभएका संगतले थप्दै भन्नुभयो, ‘फल्चा मासेर सटरयुक्त संरचना बनाइएका र व्यापारिक प्रयोजनमा उपयोग भइरहेका ठाउँ खाली गरेर अबको १५ दिनभित्रमा अरु फल्चाको पनि शिलान्यास गर्ने तयारीमा छौँ ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाले मंसिर ७ गते देखि १३ गतेसम्म ‘काठमाडौँ जलवायु कार्य सप्ताह २०८३’ सञ्चालन गर्ने भएको छ । कार्य सप्ताहका विषयमा जानकारी दिन आज आयोजना गरिएको पत्रकार भेटघाट कार्यक्रममा महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, पहिले देख्ने गरेका, सुन्ने गरेका मौसमजन्य समस्या अब भोग्नु पर्ने दिन आइसकेपछि विचारविमर्शले मात्र नपुग्ने भएको बताउनुभयो । ‘पहिले सम्भावित जोखिमबाट बच्नका लागि सचेतना बढाउने उद्देश्यले छलफल र विचारविमर्श गरिन्थ्यो । अब काम नगरी जोखिमबाट बच्न सकिँदैन । यसकारण सरकारी तथा गैरसरकारी क्षेत्र, निजी क्षेत्र, सामाजिक संघसंस्था, प्राज्ञिक तथा अनुसन्धानकर्ता, बालबालिका तथा अभियानकर्ता सबैको सहकार्यमा जलवायुका असर न्यूनीकरण तथा जोखिम व्यवस्थापनका लागि कार्यमूलक सप्ताह आयोजना गरेका हौँ ।’ डंगोलले धारणा राख्नुभयो । ‘जलवायुको असर नपर्ने व्यक्ति हुँदैन । प्रभाव नभएको ठाउँ हुँदैन । समय र अवस्था हुँदैन । यसको असर र जोखिम दिनदिनै भोग्नु पर्ने अवस्था छ ।’ डंगोलले भन्नुभयो, ‘सर्वव्यापी रुपमा जोखिम भइरहेको जलवायु परिवर्तनको जोखिम घटाउन एउटा संस्था, निकाय वा पक्षले मात्र काम गरेर पनि पुग्दैन । यसकारण समस्याको समाधानका लागि राजनीतिक, आर्थिक, प्रशासनिक, सामाजिक, बैज्ञानिक, प्राविधिक, प्राज्ञिक र अनुसन्धान लगायत क्षेत्रमा आवद्ध विज्ञदेखि पेशाकर्मी र समुदाय स्तरका व्यक्तिहरुलाई एउटै मञ्चमा ल्याएर तत्काल गर्न सकिने र गर्नु पर्ने कामलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाउनेछौँ ।’
नेपालको राजधानी सहर काठमाडौँ र चीनको राजधानी सहर बेइजिङ् बिच भगिनी सम्बन्ध स्थापनामा जोड दिँदै काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, नेपाल र चीन दुई देश बिचको कुटनीतिक सम्बन्ध, सहर तथा नागरिक स्तरको सम्बन्ध दिगो रहेको बताउनुभएको छ । आज डंगोलको बैठक कक्षमा शिष्टाचार भेटका लागि आउनु भएका चाइना पिपुल्स एसोसिएसन फर फ्रेन्डसिप विथ फरेन कन्ट्रिजका अध्यक्ष याङ वानमिङसँग कुराकानी गर्ने क्रममा उहाँले काठमाडौँसँग चीनका सियान, नाञ्जिन, ल्हासालगायत सहरहरुसँगको भगिनी सम्बन्ध र आयामका विषयमा कुरा गर्दै राजधानी सहरका बिचमा भगिनी सम्बन्धमा जोड दिनुभएको हो ।