वि.सं.: २०८३, असर २८ आइतबार
इ.स.: 2026 July 12,SUNDAY
वि.सं.: २०८३, असर २८ आइतबार
साविक स्थानीय निकायलाई ‘निर्णय गर्ने’ र ‘निर्णय कार्यान्वयन गर्ने’ अधिकार प्रदान गर्न सिंहको अहम योगदान महत्वपूर्ण मानिन्छ । उहाँको २०८१ पुस १ गते निधन भएको हो । प्रजातन्त्र पुनःस्थापना भएपछि भएको स्थानीय निर्वाचनबाट पहिलो प्रमुखका रुपमा निर्वाचित भएपछि उहाँको दृष्टि स्थानीय स्वायत्ततामा थियो । २०४९ सालको स्थानीय निर्वाचनबाट काठमाडौँ नगरपालिकाको प्रमुखका रुपमा निर्वाचित सिंहले २०५२ साल मंसिर २९ गते महानगरपालिका घोषणा गरेर महानगरपालिकाको प्रमुख बन्नुभएको थियो । वि. सं. १९९६ साल चैत ११ गते ताम्सिपाखामा जन्मनुभएका सिंह जीवनको अन्तिम समयमा उपचारसँगै ठमेल चाक्सीबारी निवासमा हुनुहुन्थ्यो । अल्सर भएपछि २०८० सालमा उहाँको पेटको शल्यक्रिया गरिएको थियो ।
काठमाडौँ महानगरपालिका, नगर सभा १९ औँ अधिवेशन सम्पन्न भएको छ । जेठ ३१ ग्ते सुरु भएको अधिवेशनको आज बसेको छैटौँ बैठकसँग सकिएको हो । आजको बैठकमा नगर सभाको चौथो र पाँचौ वैठकमा पेश भएका संशोधन विधेयक र वार्षिक प्रतिवेदनमाथि छलफल भएको थियो । त्यस क्रममा विधायन समितिका सदस्य हुमादेवी आचार्यले विद्यमान कानुनहरुमा समसामयिक संशोधन सम्बन्धी विधेयकका प्रस्तावित व्यवस्था पेश गर्नुभएको थियो । पेश भएका प्रस्तावहरु सर्वसम्मत पारित भएपछि सभाध्यक्ष डंगोलले नगर सभाको वैठक सम्पन्न भएको घोषणा गर्नुभएको थियो । यससँगै उहाँले, स्वीकृत कार्यक्रमहरुको सफल कार्यान्वयनबाट मतदाता, महानगरबासी र राजधानी सहर आश्रित व्यक्तिहरुको हित, उपयोग र सुरक्षाको प्रत्याभूति हुने गरी काम गर्न सम्बद्ध सबैसँग अपेक्षा राख्नुभयो ।
अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड बमोजिम स्थापित प्रयोगशाला कृषि तथा पशुपन्छी विभाग अन्तर्गत सञ्चालन हुनेछ । यहाँ इसेरिसिया कोलाइ (इकोलाई), साल्मोनेला एसपीपी, स्टाफिलोकोकस ओरियस, कुल प्लेट गणना (टोटल प्लेट काउन्ट), कुल मोल्ड गणना (टोटल मोल्ड काउन्ट), फिकल कोलिफर्म लगायत रोगजनक तथा सूक्ष्म जीवहरूको परीक्षण हुनेछ । प्रयोगशाला सञ्चालनका लागि राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड र मान्यताका आधारमा एसओपी (ट्याण्डर्ड अपरेटिङ प्रोसिड्युर) तयार पारिएको छ । प्रयोगशाला उद्घाटन गर्दै कार्यवाहक प्रमुख डगोलले भन्नुभयो, ‘अब बजार अनुगमन गर्दा देखिने त्रुटि र कमजोरीलाई अनुमानका भरमा स्तर निर्धारण गर्नुपर्दैन । यसपछिको कानुनी कारवाही बैज्ञानिक तथ्यका आधारमा हुनेछ । यही तथ्यका आधारमा बजार नियमन र नियन्त्रण हुनेछ ।’
काठमाडौँ महानगरपालिका, नगर सभा १९ औँ अधिवेशनको पाँचौँ वैठकमा चालु आर्थिक वर्षको न्यायिक समितिको प्रतिवेदन, सुशासन समितिको प्रतिवेदन र लेखा समितिको वार्षिक प्रतिवेदन पेश भएको छ । सभाका अध्यक्ष एवं महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, न्यायिक समितिको प्रतिवेदन पेश गर्न समितिका सदस्य आशा श्रेष्ठ रौनियारलाई, विकास तथा सुशासन समितिको प्रतिवेदन पेश गर्न संयोजक सिर्जना भेटवाललाई र लेखा समितिको प्रतिवेदन पेश गर्न संयोजक गायत्री पुडासैनीलाई समय प्रदान गर्नुभएको थियो । सभामा प्रतिवेदन पेश गर्ने लेखा समिति र सुशासन समिति नगर सभा अन्तर्गतका समिति हुन् । सभामा कार्यपालिका अन्तर्गतको सुशासन समितिका संयोजक ख्यामराज तिवारीले, ‘महानगर प्रहरी ऐन २०८० को दोस्रो संशोधन विधेयक २०८३’ र ‘भवन निर्माण मापदण्ड २०८० को दोस्रो संशोधन २०८३’ सम्बन्धी प्रस्ताव पेश गर्नुभएको थियो ।
अन्य बालबालिका भन्दा फरक अवस्था भएका बालबालिकाहरुलाई सजाय वा दबाब नदिइ उनीहरुको आवश्यकता बुझेर सहयोगी वातावरण बनाउन सहयोेग होस भन्ने उद्देश्यले तालिम सञ्चालन गरिएको बौद्धिक अपाङ्गता एवं अटिजम भएका व्यक्तिहरुका लागि स्वास्थ्य कार्यक्रमका फोकल पर्सन पवन ठाकुरले जानकारी दिनुभयो । अभिभावकलाई लक्षित तालिम कार्यक्रममा बोल्दै व्यवहार विश्लेषक तथा प्रशिक्षक प्रज्ञा श्रेष्ठ प्रधानले अटिजम र बौद्धिक अपाङ्गता रोग नभई विकास सम्बन्धी अवस्था भएकाले समयमै पहिचान, उचित सहयोग र निरन्तर अभ्यासमार्फत बालबालिकाको क्षमता अभिवृद्धि गर्न सकिने बताउनुभयो ।
उहाँले सहयोग र समन्वयका विषय खुलाउँदै भन्नुभयो, ‘हामीले सहरका विभिन्न ७ ठाउँमा मटेरियल रिकभरी सेन्टर सञ्चालन गरेर ल्याण्डफिल साइटमा पुर्याउनु पर्ने फोहरको मात्रा घटाउन चाहेका छौँ । यसका लागि संघ सरकारले जमिन उपलब्ध गराउनुपर्छ । यो जमिन हाम्रो क्षेत्राधिकारभित्र छैन ।’ उपत्यकाका भित्रका पालिकाहरुसँगको सहकार्यका विषयमा उहाँले भन्नुभयो, ‘ल्याण्डफिल साइट र त्यस क्षेत्रसँग सम्बन्धित पूर्वाधार र सामाजिक क्षेत्रका कार्यक्रमका लागि महानगरपालिकाले वार्षिक करिब १ अरब रकम खर्च गर्ने गरेको छ । यो खर्चमा फोहरको भारका आधारमा उपत्यकाका स्थानीय तहबाट वित्तीय साझेदारीको अपेक्षा गरेका छौँ । वित्तीय साझेदारी केवल लागत सहभागिता मात्र होइन । यसले स्थानीय तहलाई आफूले उत्पादन गरेको फोहर व्यवस्थापनमा अपनत्व बोध गराउँछ । यसकारण वित्तीय साझेदारीको अपेक्षा गरेका हौँ ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाको वडा नं. ११ का स्थानीयबासीले विकास निर्माणसँगै विकास व्यवस्थापनमा जोड दिन आग्रह गर्नुभएको छ । वडाले नागरिकका माझमा आयोजना गरेको चालु आर्थिक वर्षको समीक्षा अगर्थात सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रममा बोल्ने स्थानीयले विकासलाई उपयोग योग्य बनाउन व्यवस्थापन योजना चाहिएको बताउनुभयो । ‘सडक निर्माण भएको छ । तर, सडकमा निर्माण सामग्री राखेर सवारी साधनलाई व्यवधान भएको छ । खानेपानीको पाइप लाइन छ तर, भनेको समयमा पानी आउँदैन । ढल निकास छ । तर, धेरै ठाउँमा क्षमता कमजोर छ । यहाँ निर्माण भन्दा व्यवस्थापन चाहिएको छ । उहाँहरुको भनाइ छ । यसरी उठाइएका सवालहरुमा पूर्वाधार निर्माण, सेवा र प्रशासनिक प्रक्रियाका विषय कम थिए । विकास व्यवस्थापन, सहरी सुरक्षा र सामाजिक विकासका प्रश्न अलि धेरै थिए ।
सुशासन र पारदर्शिताका विषयमा कुरा गर्दै तिवारीले भन्नुभयो, ‘हामी वित्तीय सुशासनप्रति जिम्मेवार छौँ । नागरिकप्रतिका दायित्वप्रति इमान्दार भएर काम गरिरहेका छौँ । जानीबुझी कसैलाई आफ्नो र कसैलाई पराईको व्यवहार गर्दैनौँ । यसकारण हामी हरेक नागरिकका प्रश्नको जवाफ दिन सक्छौँ । सेवा भावमा जो चुक्दैन, ऊ झुक्दैन । हामी कतै चुकेका छैनौँ । यसकारण झुक्दैनौँ ।’ वडा सचिव केदार रिमालका अनुसार चालु आर्थिक वर्षका लागि पूँजीगतर्फत १५ करोड ७९ लाख रुपियाँ र चालुतर्फ २ करोड ८६ लाख ४३ हजार ५ सय रुपियाँ गरी वडाको बजेट १८ करोड ६५ लाख ४३ हजार ५ सय रुपियाँ थियो । यसमध्ये पूँजीगततर्फ सडक कालोपत्रे गर्ने, ढलान गर्ने, ढुङ्गा तथा इटा छाप्ने, ढल मंगाल बनाउने जस्ता पूर्वाधार निर्माण, यस्ता संरचनाको मर्मत सम्भारका काम भएका छन् । सहरी सुरक्षाका लागि सीसीटिभी क्यामरा जडान गर्ने, डिजिटल प्रविधिमा आधारित ठेगाना प्रणाली विकास गर्ने (घर नम्बरिङ, चिप्ससहितको घर नम्बर बोर्ड जडान लगायत) काम सम्पन्न भएका छन् । सहरी स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रको भवन निर्माण भएको छ ।