वि.सं.: २०८३, असोज १६ शुक्रबार
इ.स.: 2026 October 2, FRIDAY
वि.सं.: २०८३, असोज १६ शुक्रबार
ज्येष्ठ नागरिकहरुको निःशुल्क स्वास्थ्य उपचारका लागि काठमाडौँ महानगरपालिकाले छत्रपाटी निःशुल्क चिकित्सालय र सामुदायिक स्वास्थ्य परिषदसँग सम्झौता गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय ज्येष्ठ नागरिक दिवसको अवसर पारेर आज कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत मुक्तिराम अर्यालको रोहवरमा महानगरपालिकाका तर्फबाट सामाजिक विकास विभागका प्रमुख समीक्षा निरौला, चिकित्सालयका तर्फबाट अध्यक्ष डा. मनोजमान श्रेष्ठ र परिषदका तर्फबाट उपाध्यक्ष प्रकाशकुमार श्रेष्ठले हस्ताक्षर गर्नुभएको हो । सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि धारणा राख्दै कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले, अस्पतालमा पहिलो पटक जाँच गर्ने ज्येष्ठ नागरिक कार्यक्रमको मूल्याङ्कन सूचक रहेको बताउनुभयो । ‘अस्पताल आउने गर्नु भएका ज्येष्ठ नागरिकको सेवालाई अझ सहज र सरल बनाउँदै लैजानु पर्छ ।’ उहाँले भन्नुभयो, ‘रोग सहेर घरमै बसिरहने ज्येष्ठ नागरिकलाई अस्पतालसम्म ल्याउनु चाहिँ कार्यक्रम प्रभावकारिताको मूल्याङ्कन सूचक हो ।
अस्पताल वा स्वास्थ्य संस्थामा बच्चा जन्मिएपछि आमा र शिशु सुरक्षित छन् भन्ने मात्र पर्याप्त हुँदैन । त्यसपछिका केही दिनलाई स्वास्थ्यकर्मीको निगरानीमा राख्नुपर्छ । कार्यक्रमअन्तर्गत सुत्केरी भएको तेस्रो र सातौँ दिनमा स्वास्थ्यकर्मी घरमै पुगेर आमा र नवशिशुको स्वास्थ्य जाँच गर्नेछन् । सुत्केरीपछिको अवस्थामा आमामा रक्तस्राव, संक्रमण, उच्च रक्तचापलगायतका समस्या देखिन सक्छन् । नवशिशुमा पनि विभिन्न स्वास्थ्य जटिलता आउन सक्छन् । यी जटिलता समयमा पत्ता लगाएर स्वास्थ्य जोखिम घटाउनु कार्यक्रमको उद्देश्य हो । घरभेटका क्रममा स्वास्थ्यकर्मीले समस्या पहिचान गरेर आवश्यकताका आधारमा व्यवस्थापन गर्ने र थप उपचार आवश्यक देखिएमा सम्बन्धित अस्पतालमा पठाउनेछन् ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले यस वर्षदेखि आफ्नो भौगोलिक क्षेत्रभित्र रहेका नियमित खोप सञ्चालन गर्ने सरकारी तथा निजी स्वास्थ्य संस्थाहरुको खोप सेवा सुक्ष्म कार्ययोजना तयार गर्दैछ । यसअघि स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रहरुबाट सञ्चालन हुने खोप कार्यक्रमको मात्र सुक्ष्म कार्ययोजना तयार गर्ने गरेको थियो । अन्य खोप सेवा प्रदायकका हकमा स्वास्थ्य कार्यालयले कार्ययोजना तयार पार्ने गरेको थियो । यस वर्षदेखि भने महानगरपालिका आफैँले नियमित खोप कार्यक्रम तथा खोपबाट बचाउन सकिने रोगहरुको खोज पड्ताल सम्बन्धी समीक्षा गर्दै नयाँ खोप तथा रोगका बारेमा जानकारी, सरसफाइ प्रवर्धन तथा सुक्ष्म कार्ययोजना अद्यावधिक गोष्ठी गरेर योजना तर्जुमा गरिरहेको हो । गोष्ठीको पहिलो चरणमा महानगरपालिकाका सबै स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रका इञ्जार्च र खोपकर्ताका लागि २-२ दिनको २ समूहमा सुक्ष्म कार्ययोजना तथा समीक्षा गरिएको जनस्वास्थ्य अधिकृत खोप फोकल पर्सन मैयाँ सैँजुले जानकारी दिनुभयो । यस क्रममा आजदेखि महानगरपालिकाभित्र सञ्चालित खोप प्रदायक संस्थाका खोपकर्तालाई सहभागी गराएर गोष्ठी सुरु गरिएको छ । यसमा २२ वटा संस्थाका खोपकर्ता सहभागी हुनुहुन्छ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाको शिक्षा विभागले पहिलो चरणमा सामुदायिक विद्यालयको कक्षा ९ मा अध्ययनरत ४ सय जना छात्रालाई आत्मरक्षा सम्बन्धी तालिम दिने भएको छ । छात्राहरुलाई हिंसा बुझ्न सक्ने बनाएर हिंसामा परेका बेला आफूलाई घटनाबाट बचाउन सक्ने बनाउनु तालिमको उद्देश्य हो । यो तालिम २ दिनको हुनेछ । महानगरपालिकाभित्रका १० वटा विद्यालयमा यो तालिम चल्नेछ । हरेक विद्यालयबाट ४० जना छात्रालाई तालिममा सहभागी गराइनेछ ।
राष्ट्रिय सभा गृहमा आज ‘सम्यक् महादान मूल समारोह समिति’को सचिवालय स्थापना भएको छ । महादान कार्यक्रम आयोजना गर्न आवश्यक सबै प्रकारका प्रशासनिक प्रक्रिया तथा तयारी गर्ने, कार्यान्वयन समिति र क्षेत्रगत उपसमितिका काम गर्ने, सरोकारवाला र साझेदारसँग समन्वय गर्ने काम सचिवालयले गर्नेछ । ‘नेपाल मण्डलमा सम्यक महादान २ प्रकारले गर्ने गरिेको पाइन्छ । एउटा जसलाई इच्छा लाग्यो, उसले गर्न सक्छ । यसलाई ऐच्छिक सम्यक् भनियो । अर्को गुठीबाट गर्ने गरिएको सम्यक् हो । जसलाई गुठी सम्यक् भनियो । काठमाडौँमा गुठी सम्यक् ३ भिन्नाभिन्नै खलकले हरेक ४ वर्षमा समूहले गर्ने गर्थे । पछि यी ३ वटै समूह मिलेर हरेक १२ वर्षमा १ चोटी गर्दै आएका थिए ।’ समितिका संयोजक नेपाल बज्रयान महाविहार लुम्बिनीका चक्रेश्वर प्रा. डा. नरेशमान बज्राचार्य भन्नुहुन्छ, ‘गुठी सम्यक् नभएको २२ वर्ष भयो । ऐच्छिक सम्यक् नभएको २५ वर्ष भयो । यी दुवै सम्यक् लामो समयसम्म नभएकोले महानगरपालिकाले अमूर्त सम्पदाको संरक्षण गर्ने कार्यक्रम अन्तर्गत यस वर्षको सम्यक् आयोजना गर्न लागेको हो ।’
खोटाङका धिरेन राईले दोस्रो काठमाडौँ १० वडा अध्यक्ष कप राष्ट्रिय खुला रेपिड चेस प्रतियोगिताको उपाधि हासिल गर्नुभएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं. १० ले शनिवार र आइतबार २ दिन आयोजना गरेको वडाध्यक्ष कप चेस प्रतियोगिता स्विस लिग प्रणालीमा सञ्चालन भएको थियो । ९ चरणमा आयोजना भएको प्रतियोगितामा धिरेनले ८ दशमलव ५ अङ्क जोड्नु भएको थियो । झापाका ज्वाला लिम्बुले ८ अङ्क सहित दोस्रो स्थान पाउनुभयो । मकवानपुरका क्षितिज भण्डारी ७ दशमलव ५ अङ्क सहित तेस्रो स्थान हासिल गर्नुभयो । समान अङ्क भएका भक्तपुरका निकेन कुसाथा चौथो हुनुभयो । यसै गरी रौतहटका सुमन लामा पाँचौँ तथा राजेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ छैटौँ हुनुभयो । प्रतियोगितामा ७ अङ्क भएका रिसन थापा, मिसन दाहाल, शैलेन्द्र न्यौपाने र प्रकाश चन्द्र नेपाल शीर्ष १० स्थानमा रहनुभयो । प्रतियोगितामा २ सय २० जना खेलाडीको सहभागिता थियो । प्रतियोगिता समापन अवसरमा वडाध्यक्ष एवं महानगरपालिकाको सामाजिक समितिका संयोजक रामकुमार के. सी. ले उपाधि विजेतालाई २६ हजार २ सय ५० र उप विजेताले २२ हजार ५ सय रुपियाँ पुरस्कार प्रदान गर्नुभयो ।
परम्परागत बादनमा महिला सहभागितालाई प्रोत्साहित गर्न असोज २४ गते राष्ट्रिय सभाा गृहमा महिला, गुँला बाजा बादन कार्यक्रम आयोजना हुने भएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं. १८ ले ङत तुलाधर समिति गुंला बाजं उपसमितिको व्यवस्थापनमा ‘निक्वःगु मिसा गुंलाबाजं ब्वज्या’ आयोजना गर्ने लागेको हो । आज वडाले आयोजना गरेको पत्रकार साक्षात्कार कार्यक्रममा वडाध्यक्ष न्हुच्छेकाजी महर्जनले, मौलिक परम्पराको संरक्षण र पुस्तान्तरणमा महिला सहभागिता बढाउन कार्यक्रम आयोजना गर्न लागिएको जानकारी दिनुभयो । यो दोस्रो संस्करण हो । पहिलो संस्करणमा १२ वटा समूहको सहभागिता थियो । कार्यक्रममा वडाध्यक्ष महर्जनले भन्नुभयो, ‘हामीले परम्परागत बाजा गुरुहरुलाई सम्मान गरिरहेका छौँ । यसरी सम्मानित हुने गुरुहरुमा महिला हुनुहुन्न । हामी महिला गुरुहरुलाई सम्मान गर्न पाउने दिनको प्रतिक्षामा छौँ ।’ उहाँले भन्नुभयो, ‘हराएका, लोप हुने अवस्थामा पुगेका, प्रयोगमा कमी भएका, पुस्तान्तरण हुन नसकेका बादन परम्परालाई महानगरपालिबाट पुनर्जीवित गर्दैछौँ । येँयामा काठमाडौँका स्थानीयले बजाउने गरेको तर विगत २५ वर्षदेखि स्थानीयले बजाउने छोडेको म्वाःली बाजाको प्रशिक्षण दिएर यस वर्ष पुनःस्थापित गरेका छौँ । वडास्तरबाट सशक्तिरण, संरक्षण र संवर्धनका काम भइरहेका छन् ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाले सवा ८ करोड लागतमा नन्दीकेशर सत्तल पुनःनिर्माण गराउन थालेको छ । २०७२ सालको भूकम्पले जीर्ण भएपछि भत्काइएको सत्तल पुननिर्माणका विषयमा स्थानीय बिच फरक मत भएपछि काम हुन सकेको थिएन । असहमतिसँग सम्बन्धित आवाजलाई प्रशासनिक तथा न्यायिक प्रक्रियाबाट सहमतिमा ल्याएपछि पुनःनिर्माणका लागि महानगरपालिकाकी कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले, जग पूजा र शिलान्यास गर्नुभयो । त्यस क्रममा उहाँले, ढलेका मूर्त सम्पदा उठाउने र हराएका अमूर्त सम्पदा पुनःस्थापना गर्ने कामलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेको बताउनुभयो । ‘यी संरचना काठमाडौँका पहिचान स्मारक हुन् ।’