वि.सं.: २०८३, जेठ ३ आइतबार
इ.स.: 2026 May 17,SUNDAY
वि.सं.: २०८३, जेठ ३ आइतबार
श्रवण–दृष्टिविहीन, सुस्त श्रवण, पूर्ण र अति अशक्त अपाङ्गता भएका शारीरिक, दृष्टिविहीन, न्यून दृष्टियुक्त, अटिजम, बौद्धिक तथा वहुअपाङ्गता भएका, स्वर बोलाइ र मनोसामाजिक अपाङ्गता भएका बालबालिका अध्ययन गर्ने यस विद्यालयका सबै कक्षा कोठामा सबै विद्यार्थीको पहुँच पुर्याउन काठमाडौँ महानगरपालिकाले अनुदान रकम दिएर लिफ्ट जडान गरिदिएको हो । नेपालका सामुदायिक विद्यालयहरुमा लिफ्ट जडान गरिएको यो नै पहिलो हुनुपर्छ । विद्यालयको दावी छ । विद्यालयमा लिफ्ट जडान भएपछि अभिभावक र विद्यार्थीमा खुशी देखियो । आफ्ना नानीबाबु विद्यालयको माथिल्लो तलामा पुग्न सक्ने भएपछि अभिभावकहरु भक्कानिएर हर्षका आँशु टिलपिल बनाउँदै हुनुहुन्थ्यो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले राधास्वामी सत्संग व्यास आश्रम होल्डिङ् सेन्टरमा रहेका १४ जना बालबालिकालाई आवासीय (होस्टेल) सुविधासहित निःशुल्क अध्ययनका लागि विद्यालय पठाएको छ । शुक्रबार महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले महानगरपालिका, सुविधा उपलब्ध गराउने विद्यालय र अभिभावक बिच त्रिपक्षीय सम्झौता गरेर बालबालिकाका लागि कक्षा १० सम्म निःशुल्क आवासीय सुविधा र अध्ययनको प्रबन्ध गरेको हो । सम्झौतामा महानगरपालिकाका तर्फबाट शिक्षा अधिकारी नमराज ढकाल, विद्यालयका तर्फबाट प्रधानाध्यापक र विद्यार्थीका तर्फबाट अभिभावकले हस्ताक्षर गर्नुभएको छ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा १ हजार ४६६ जना शिक्षकहरुलाई विभिन्न विधामा तालिम प्रदान गरेको छ । शिक्षा अधिकारी नमराज ढकालका अनुसार सबै शिक्षकलाई क्षमता विकासको समान अवसर प्रदान गर्ने गरी तालिका, समय र विषय छनोट गरेर तालिम सञ्चालन गरिएको हो ।
कार्यक्रमका बारेमा जानकारी दिँदै वडाध्यक्ष एवं महानगरपालिकाको स्वास्थ्य शिक्षा समितिका संयोजक चिनीकाजी महर्जन भन्नुहुन्छ, ‘टेवहालमा वहुभाषिक साहित्यिक कार्यक्रम हुनेछ । खिचापोखरीमा २२ वडाका राष्ट्रिय एवं अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा योगदान गर्नु हुने २२ मूर्धन्य व्यक्तित्वहरुलाई सम्मान र सांस्कृतिक कार्यक्रम हुनेछन् । धर्मपथमा बालबालिकाका लागि खेल र मनोरञ्जन स्थल हुनेछ । धर्मपथको सांस्कृतिक भवनमा चित्रकला प्रदर्शनी हुनेछ । न्युरोड गेटदेखि वटु मार्गसम्म विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन हुनेछन् ।’ पुस्तक प्रदर्शनी, ऐतिहासिक तस्विर प्रदर्शनी लगायत कार्यक्रम महोत्सवका आकर्षण हुन् । महोत्सवमा करिब ४ लाख व्यक्तिहरु सहभागी हुने आयोजकको अपेक्षा छ ।
भेटका क्रममा कार्यवाहक डंगोलले, सहरी स्वच्छता, सरसफाइ र नागरिकका दैनिक जीवनसँग जोडिएका सेवा तथा सहरी व्यवस्थापनका कामलाई दिगो र संस्थागत बनाउँदै लगिएको बताउनुभयो । डेपुटी एम्बास्डर बाकाभीले गर्नुभएको, विगत ५ वर्षमा काठमाडौँको सुन्दरता र व्यवस्थापनमा सकारात्मक परिवर्तन आएको छ । यसका लागि तपाईँहरुले के काम गर्नुभयो? भन्ने प्रश्नको जवाफमा उहाँले यस्तो बताउनुभएको हो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षको चैत मसान्तसम्ममा १ लाख ७६ हजार २९१ जनाले स्वास्थ्य सेवा दिएको छ । जसमा ७३ हजार ५०४ जनाले ओपिडी सेवा प्राप्त गर्नुभएको छ । यो संख्या गत आर्थिक वर्षहरुको तुलनामा वढ्दै गएको छ । आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ मा १ लाख २४ हजार ४४ जना सेवाग्राहीमध्ये ३५ हजार ९६६ जनाले ओपिडी सेवा लिनुभएको थियो । आ. व. २०८१/०८२ मा १ लाख ९४ हजार १९३ जना कुल सेवाग्राहीमध्ये ओपिडी सेवा लिनेको संख्या ५९ हजार ५९ थियो । यस वर्ष करिब २ लाख ४० हजार सेवाग्राहीले सेवा लिने आँकलन गरिएको छ ।
‘गएको वर्ष परम्परागत खाद्य परिकार उत्पादन गर्ने, एक वडा एक नमूना उद्यमसँग सम्बन्धित सिप विकास गराउने, विपद व्यवस्थापनमा स्थानीय क्षमता विकास गराउनेसहितका तालिम सञ्चालन गरेका थियौँ । डल्लो साबुन, झोल साबुन र सरफ बनाउने, कपडाका जुत्ता बनाउने, रेशमी धागोबाट हस्तकलाका सामान बनाउने लगायत तालिम सञ्चालन गरेका थियौँ ।’ महर्जन भन्नुहुन्छ, ‘यस वर्ष वेकरी, वारिस्ता विधाका तालिम थपेका छौँ । स्थानीयबासीमा स्वरोजगार बन्न, दैनिक जीवनयापनका लागि गर्नु पर्ने खर्च घटाउन र रोजगारीका क्षेत्रमा जान सहयोग गर्ने अपेक्षा लिएका छौँ ।’
माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) २०८२ मा काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्रका सामुदायिक विद्यालयबाट ३ हजार १९८ जना (७६.७५ प्रतिशत) विद्यार्थी ग्रेडेड भएका छन् । परीक्षामा सामेल ६० वटा विद्यालयमध्ये केन्द्रीय वहिरा माध्यमिक विद्यालय, श्रम राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालय, बाल व्यवसायी माध्यमिक विद्यालय र बाल सेवा माध्यमिक विद्यालयले शतप्रतिशत नतिजा हासिल गरेका छन् । परीक्षामा सहभागी ४ हजार १६७ जना विद्यार्थीमध्ये ४ जीपीए प्राप्त गर्ने २८ जना विद्यार्थी छन् । उनीहरुमध्ये ज्ञानोदय माध्यमिक विद्यालयका २१ जना, तरुण मा. वि. का १ जना, शिवपुरी मा. वि. का १ जना, विश्व निकेतन मा. वि. का ३ जना र रत्नराज्य मा. वि. का २ जना विद्यार्थी छन् । गएको वर्ष १७ जनाले ४ जीपीए प्राप्त गरेका थिए । गएको वर्ष ४ हजार ८५ जना परीक्षार्थीमध्ये ३ हजार १०९ जना (७६.०८ प्रतिशत) ग्रेडेड थिए । यस वर्ष ८२ जना वढी विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी भए । गएको वर्षभन्दा यो वर्ष ०.६७ प्रतिशत बढी विद्यार्थी ग्रेडेड भएका हुन् । उनीहरुमध्ये ३.६ देखि ४ जीपीए प्राप्त गर्ने विद्यार्थीको संख्या ५४३ जना छ । ३.२ देखि ३.६ जीपीए ल्याउने विद्यार्थीको संख्या १ हजार ४ जना, २.८ देखि ३.२ जीपीए ल्याउने १ हजार १५३ जना, २.४ देखि २.८ जीपीए ल्याउने ४६९ जना, २.० देखि २.४ जीपीए ल्याउने १४ जना छन् । यसमा गएको वर्ष क्रमशः ७७४ जना, १ हजार १५६ जना, ९०२ जना, २४६ जना र १४ जना थियो । यो नतिजा हेर्दा यसरी हेर्दा उत्कृष्ट नतिजा प्राप्त गर्ने विद्यार्थीको संख्या वृद्धि भइरहेको र तल्लो तहको जीपीए प्राप्त गर्ने विद्यार्थीहरुको संख्या घट्दै गएको छ । यो नतिजा सुधारका कोणबाट सकारात्मक सुधार हो । गएको वर्ष ९७६ जना नटग्रेडेड थिए । यस वर्ष ९६९ जना नटग्रेडेड छन् ।