वि.सं.: २०८३, जेठ २५ सोमबार
इ.स.: 2026 June 8,MONDAY
वि.सं.: २०८३, जेठ २५ सोमबार
काठमाडौँ महानगरपालिकाले राधास्वामी सत्संग व्यास आश्रम होल्डिङ् सेन्टरमा रहेका १४ जना बालबालिकालाई आवासीय (होस्टेल) सुविधासहित निःशुल्क अध्ययनका लागि विद्यालय पठाएको छ । शुक्रबार महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले महानगरपालिका, सुविधा उपलब्ध गराउने विद्यालय र अभिभावक बिच त्रिपक्षीय सम्झौता गरेर बालबालिकाका लागि कक्षा १० सम्म निःशुल्क आवासीय सुविधा र अध्ययनको प्रबन्ध गरेको हो । सम्झौतामा महानगरपालिकाका तर्फबाट शिक्षा अधिकारी नमराज ढकाल, विद्यालयका तर्फबाट प्रधानाध्यापक र विद्यार्थीका तर्फबाट अभिभावकले हस्ताक्षर गर्नुभएको छ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा १ हजार ४६६ जना शिक्षकहरुलाई विभिन्न विधामा तालिम प्रदान गरेको छ । शिक्षा अधिकारी नमराज ढकालका अनुसार सबै शिक्षकलाई क्षमता विकासको समान अवसर प्रदान गर्ने गरी तालिका, समय र विषय छनोट गरेर तालिम सञ्चालन गरिएको हो ।
कार्यक्रमका बारेमा जानकारी दिँदै वडाध्यक्ष एवं महानगरपालिकाको स्वास्थ्य शिक्षा समितिका संयोजक चिनीकाजी महर्जन भन्नुहुन्छ, ‘टेवहालमा वहुभाषिक साहित्यिक कार्यक्रम हुनेछ । खिचापोखरीमा २२ वडाका राष्ट्रिय एवं अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा योगदान गर्नु हुने २२ मूर्धन्य व्यक्तित्वहरुलाई सम्मान र सांस्कृतिक कार्यक्रम हुनेछन् । धर्मपथमा बालबालिकाका लागि खेल र मनोरञ्जन स्थल हुनेछ । धर्मपथको सांस्कृतिक भवनमा चित्रकला प्रदर्शनी हुनेछ । न्युरोड गेटदेखि वटु मार्गसम्म विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन हुनेछन् ।’ पुस्तक प्रदर्शनी, ऐतिहासिक तस्विर प्रदर्शनी लगायत कार्यक्रम महोत्सवका आकर्षण हुन् । महोत्सवमा करिब ४ लाख व्यक्तिहरु सहभागी हुने आयोजकको अपेक्षा छ ।
भेटका क्रममा कार्यवाहक डंगोलले, सहरी स्वच्छता, सरसफाइ र नागरिकका दैनिक जीवनसँग जोडिएका सेवा तथा सहरी व्यवस्थापनका कामलाई दिगो र संस्थागत बनाउँदै लगिएको बताउनुभयो । डेपुटी एम्बास्डर बाकाभीले गर्नुभएको, विगत ५ वर्षमा काठमाडौँको सुन्दरता र व्यवस्थापनमा सकारात्मक परिवर्तन आएको छ । यसका लागि तपाईँहरुले के काम गर्नुभयो? भन्ने प्रश्नको जवाफमा उहाँले यस्तो बताउनुभएको हो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षको चैत मसान्तसम्ममा १ लाख ७६ हजार २९१ जनाले स्वास्थ्य सेवा दिएको छ । जसमा ७३ हजार ५०४ जनाले ओपिडी सेवा प्राप्त गर्नुभएको छ । यो संख्या गत आर्थिक वर्षहरुको तुलनामा वढ्दै गएको छ । आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ मा १ लाख २४ हजार ४४ जना सेवाग्राहीमध्ये ३५ हजार ९६६ जनाले ओपिडी सेवा लिनुभएको थियो । आ. व. २०८१/०८२ मा १ लाख ९४ हजार १९३ जना कुल सेवाग्राहीमध्ये ओपिडी सेवा लिनेको संख्या ५९ हजार ५९ थियो । यस वर्ष करिब २ लाख ४० हजार सेवाग्राहीले सेवा लिने आँकलन गरिएको छ ।
‘गएको वर्ष परम्परागत खाद्य परिकार उत्पादन गर्ने, एक वडा एक नमूना उद्यमसँग सम्बन्धित सिप विकास गराउने, विपद व्यवस्थापनमा स्थानीय क्षमता विकास गराउनेसहितका तालिम सञ्चालन गरेका थियौँ । डल्लो साबुन, झोल साबुन र सरफ बनाउने, कपडाका जुत्ता बनाउने, रेशमी धागोबाट हस्तकलाका सामान बनाउने लगायत तालिम सञ्चालन गरेका थियौँ ।’ महर्जन भन्नुहुन्छ, ‘यस वर्ष वेकरी, वारिस्ता विधाका तालिम थपेका छौँ । स्थानीयबासीमा स्वरोजगार बन्न, दैनिक जीवनयापनका लागि गर्नु पर्ने खर्च घटाउन र रोजगारीका क्षेत्रमा जान सहयोग गर्ने अपेक्षा लिएका छौँ ।’
माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) २०८२ मा काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्रका सामुदायिक विद्यालयबाट ३ हजार १९८ जना (७६.७५ प्रतिशत) विद्यार्थी ग्रेडेड भएका छन् । परीक्षामा सामेल ६० वटा विद्यालयमध्ये केन्द्रीय वहिरा माध्यमिक विद्यालय, श्रम राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालय, बाल व्यवसायी माध्यमिक विद्यालय र बाल सेवा माध्यमिक विद्यालयले शतप्रतिशत नतिजा हासिल गरेका छन् । परीक्षामा सहभागी ४ हजार १६७ जना विद्यार्थीमध्ये ४ जीपीए प्राप्त गर्ने २८ जना विद्यार्थी छन् । उनीहरुमध्ये ज्ञानोदय माध्यमिक विद्यालयका २१ जना, तरुण मा. वि. का १ जना, शिवपुरी मा. वि. का १ जना, विश्व निकेतन मा. वि. का ३ जना र रत्नराज्य मा. वि. का २ जना विद्यार्थी छन् । गएको वर्ष १७ जनाले ४ जीपीए प्राप्त गरेका थिए । गएको वर्ष ४ हजार ८५ जना परीक्षार्थीमध्ये ३ हजार १०९ जना (७६.०८ प्रतिशत) ग्रेडेड थिए । यस वर्ष ८२ जना वढी विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी भए । गएको वर्षभन्दा यो वर्ष ०.६७ प्रतिशत बढी विद्यार्थी ग्रेडेड भएका हुन् । उनीहरुमध्ये ३.६ देखि ४ जीपीए प्राप्त गर्ने विद्यार्थीको संख्या ५४३ जना छ । ३.२ देखि ३.६ जीपीए ल्याउने विद्यार्थीको संख्या १ हजार ४ जना, २.८ देखि ३.२ जीपीए ल्याउने १ हजार १५३ जना, २.४ देखि २.८ जीपीए ल्याउने ४६९ जना, २.० देखि २.४ जीपीए ल्याउने १४ जना छन् । यसमा गएको वर्ष क्रमशः ७७४ जना, १ हजार १५६ जना, ९०२ जना, २४६ जना र १४ जना थियो । यो नतिजा हेर्दा यसरी हेर्दा उत्कृष्ट नतिजा प्राप्त गर्ने विद्यार्थीको संख्या वृद्धि भइरहेको र तल्लो तहको जीपीए प्राप्त गर्ने विद्यार्थीहरुको संख्या घट्दै गएको छ । यो नतिजा सुधारका कोणबाट सकारात्मक सुधार हो । गएको वर्ष ९७६ जना नटग्रेडेड थिए । यस वर्ष ९६९ जना नटग्रेडेड छन् ।
कार्यालय सञ्चालन तथा प्रशासनिक क्षेत्रवाहेक अन्य वडा स्तरीय क्षेत्रगत विकासका लागि ठुला वडालाई १० करोड रुपियाँ, मझौलालाई ७ करोड ५० लाख रुपियाँ र साना वडालाई ५ करोड रुपियाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ । यसरी विनियोजित पूर्वाधार विकास बजेटको न्यूनतम ५० प्रतिशत पूर्वाधार र अन्य बजेट क्षेत्रगत रुपमा खर्च गर्न सकिन्छ । यससँगै थप पूर्वाधार विकासका लागि ठुला वडाका लागि ७ करोड, मझौला वडाका लागि ५ करोड र साना वडाका लागि ३ करोड रुपियाँ बजेट विनियोजित छ । सामाजिक कार्यका विभिन्न शीर्षकमा बजेट विनियोजित छ । यसमा सामाजिक कार्य, खेलकुद सम्बन्धी कार्यक्रम, सचेतना तथा सार्वजनिक सुनुवाई, सरसफाइ तथा सफाइ सामग्री खरिद, जात्रा पर्व सञ्चालन कार्य, आधारभूत स्वास्थ्य तथा शिक्षा सचेतना कार्यक्रम, सिथि नखः तथा विशेष सरसफाइ कार्यक्रमका लागि ठुला, मझौला र साना वडाहरुलाई छुट्टाछुट्टै वजेट पठाउने गरिएको छ ।