वि.सं.: २०८३, असोज ३० शुक्रबार
इ.स.: 2026 October 16, FRIDAY
वि.सं.: २०८३, असोज ३० शुक्रबार
सानातिना सहयोग तथा उपाय र थोरै सावधानीले पनि कठिन अवस्थाका व्यक्तिहरुको दैनिकीलाई अलि सहज बनाउन सकिने रहेछ । तालिममा सहभागी अभिभावक भावना ढकालले भन्नुभयो, ‘काठमाडौँ बाहिर यस प्रकारको सेवा नभएका कारण हामी काठमाडौँ आएर बस्न बाध्य छौँ । महानगरपालिकाले दिएको तालिमले समस्या व्यवस्थापन गर्न थप सहज महसुस गराएको छ ।’ बुहारीको २ पटक ट््युमरको अपरेसन भएको छ । यसरी अपरेसन भएका व्यक्तिहरुको जीवन कसरी सहज बनाउने भनेर महानगरपालिकाले सोचिदियो । यो त पुण्यको काम हो । तालिममा अभिभावक भवानी भट्टराईले भन्नुभयो, ‘हुने र सक्नेका लागि किन कार्यक्रम चाहियो? उनीहरु आफैँ गरिहाल्छन् नि । कार्यक्रम त यस्ता नसक्ने र नहुनेका लागि गर्नुपर्छ । महानगरपालिकाले गरेको छ । यो ठुलो काम हो ।’ यी विषयहरुलाई प्रस्तुतिकरण, पदर्शन र प्रयोगात्मक अभ्यास, सामुहिक छलफल र अनुभव आदानप्रदानका बिधिबाट क्षमता विकास गराइँदैछ ।
सम्यक् महादान मूल समारोह समितिले ५ वटा उपसमितिका संयोजक र सदस्यहरुका बिचमा तयारी बैठक गरेको छ । आज महानगरपालिकाको कार्यपालिका बैठक कक्षमा उपसमितिका सदस्यहरुका बिचमा परिचय, यस सम्पन्न काम, अब तत्काल गर्नु पर्ने काम, महादान हुने दिनसम्म गर्नु पर्ने काम र त्यसपछिका दायित्वका विषयमा उपसमितिका संयोजक तथा सदस्यहरुको भूमिकाका विषयमा छलफल गर्न बैठक आयोजना गरिएको हो । बैठकमा बोल्दै मूल समारोह समितिका प्रमुख संयोजक एवं महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले महत्वपूर्ण काम गर्न लागिएको बताउँदै कामलाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न रातदिन काम गर्नु पर्ने भएको बताउनुभयो । ‘हामीसँग समय कम छ । रातदिन काम गरौँ । पर्वका नियमित तालिका अर्को वर्ष पनि आउँछन् । तर, महादानको तयारी अर्को वर्ष गर्नुपर्दैन । यसकारण यस वर्ष महादानका लागि जुटौँ ।’ उहाँले भन्नुभयो, ‘यसमा कसैलाई छुटाउने वा नियत छैन । यदि कसैलाई आफू छुटेको महसुस हुन्छ भने सचिवालयमा सम्पर्क राखेर आफ्नो भूमिका बताइदिन पनि अनुरोध छ ।’ डंगोलले सहभागिता र अपनत्वको विषय उठाउँदै भन्नुभयो, ‘महानगरपालिकाले निश्चित मात्र बजेट विनियोजन गरेको छ । यसले पुग्दैन हामीलाई थाहा छ । महानगरपालिकाको बजेट आधारभूत कामका लागि हो । यसबाहेक महादानलाई जीवन्त बनाउन र यसको मौलिक स्वरुप कायम राख्न दाताहरुको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । दान प्रदान गर्नाले नै परम्परा जीवन्त बन्छ । म यसका लागि पनि आग्रह गर्न चाहन्छु ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाको नगर शिक्षा समितिले ‘पुस्तकरहित शुक्रबार कार्यक्रम सञ्चालन मार्गदर्शन २०८३’ स्वीकृत गरेको छ । सोमबार कार्यवाहक एवं समितिका अध्यक्ष प्रमुख सुनिता डंगोलको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले स्वास्थ्य तथा शिक्षा समितिबाट शिफारिस भएर आएको मार्गदर्शन स्वीकृत गरेको हो । विद्यालय तहको पुस्तकरहित शुक्रबार कार्यक्रमलाई विद्यार्थीको रुचि, सिर्जनात्मक प्रतिभा र जीवनोपयोगी सिप विकासमा केन्द्रित गर्नु, सञ्चालित कार्यक्रमलाई व्यवस्थित बनाउनु मार्गदर्शनको मुख्य उद्देश्य हो । मार्गदर्शनमा कक्षागत आवश्यकताअनुसार फरक-फरक कार्यक्रम सञ्चालन, विज्ञ प्रशिक्षक परिचालन, सिकाइको नियमित अनुगमन र मूल्याङ्कन लगायत व्यवस्था छन् ।
मानव पूँजी पलायन रोक्न देशमै रोजगार र स्वरोजगारको सम्भावना बढाउने उद्देश्यले काठमाडौँ महानगरपालिकाले थालनी गरेको सिप मेलाको तेस्रो संस्करण सञ्चालनका लागि तयारी गरिरहेको छ । १५ हजार जना युवाहरुलाई सिपमूलक तालिम प्रदान गरेर कम्तीमा ५ हजार जनालाई रोजगार तथा स्वरोजगार बनाउने उद्देश्य सहित आर्थिक बर्ष २०८०/८१ देखि महानगर गौरब योजना ‘रोजगारी र आय वृद्धि, काठमाडौँको समृद्धि’ कार्यक्रम अन्तर्गत मेला सञ्चालन गर्न थालिएको हो । सिप नजानेकालाई सिप सिकाउने, सिपको आधारभूत तालिम लिएकालाई स्तरोन्नति गराएपछि बजारमा सिपयुक्त जनशक्ति उपलब्ध गराउने मेलाबाट लिइएको लक्ष्य हो । दोस्रो संस्करण सम्पन्न हुँदा मेलाबाट ७ हजार ७८० जनालाई तालिम प्रदान गरिसकिएको छ । जसमध्ये ५० प्रतिशत रोजगारीमा हुनुहुन्छ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाको स्वास्थ्य विभागले आफू अन्तर्गत नियमित खोप सेवा सञ्चालन हुने स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीका लागि खोप सम्बन्धी ५ दिने तालिम सम्पन्न गरेको छ । तालिमको पहिलो ब्याचमा सहरी स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रको नियमित खोप सेवामा सम्लग्न स्वास्थ्यकर्मी सहभागी हुनुहुन्थ्यो । खोपको पहुँचमा वृद्धि, खोप सेवाको सुदृढीकरण, खोप कार्यक्रमका लागि तथ्याङ्कको प्रयोग, खोप खेर जाने दरमा सुधार ल्याउने उद्देश्यले तालिम सञ्चालन गरिएको हो । आफ्नो भौगोलिक क्षेत्रभित्र रहेका नियमित खोप सञ्चालन गर्ने सरकारी तथा निजी स्वास्थ्य संस्थाहरुको खोप सेवा सुक्ष्म कार्ययोजना तयार पारेपछि तालिम सञ्चालन गरेको हो । तालिम समापन गर्दै स्वास्थ्य विभागका प्रमुख दिपककुमार के. सी. ले, गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा कायम गराउन स्वास्थ्यकर्मीहरुको क्षमता विकासका कार्यक्रममा जोड दिइएको बताउनुभयो । स्वास्थ्य कार्यालयका निमित्त प्रमुख प्रबिना कर्माचार्यले, तालिममा सिकेको ज्ञान र सिप सेवामा प्रतिबिम्बित हुनु पर्ने बताउनुभयो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले आज ‘युथ भिडियो च्यालेञ्ज’ र ‘नेपाल पानोरमा’ को नतिजा सार्वजनिक गरेको छ । पर्यटन बोर्डको कक्षमा पत्रकार भेटघाट कार्यक्रम आयोजना गरेर ५ मिनेटसम्म अवधिका १२ वटा र ३० मिनेटसम्म अवधिका १० वटा भिडियो छनोट भएको जानकारी दिइएको हो । ४० वर्षसम्मका युवाहरुबाट मागिएको ‘युथ भिडियो च्यालेञ्ज’ अन्तर्गत ‘माइ कल्चर, माइ हेरिटेज’ शीर्षकमा ३५ वटा भिडियो प्राप्त भएका थिए । नेपाल पानोरमा शीर्षकमा आव्हान गरिएको खुला वृत्तचित्र (डकुमेन्ट्री), कथात्मक (फिक्सन), एनिमेसन, प्रयोगात्मक ३० मिनेटसम्मका ७५ वटा भिडियो प्राप्त भएका थिए । नतिजा सार्वजनिक गर्दै काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्र पाइलैपिच्छे भेटिने सम्पदा तथा स्मारकसँग सम्बन्धित नभनिएका, नलेखिएका तथा नसुनाइएका प्राचीन, सामाजिक तथा सांस्कृतिक कथा नै कथा रहेको बताउँदै सहरको यही पहिचानलाई प्रवर्धन गर्न चलचित्र विधाबाट प्रयास थालिएको बताउनुभयो । ‘मौलिक खानाका परिकार, मौलिक पोशाक, भाषा, साहित्य र सिर्जनाको चाखलाग्दा विशेषता छन् । चलचित्रमार्फत यस्ता विशेषताको प्रवर्धन गर्न, स्थानीय कलाकारका सिर्जनालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा लैजान र अन्तर्राष्ट्रिय कलाकारलाई महानगरपालिका बस्ती तथा टोलमा ल्याउने कामको थालनीका लागि फेस्टिभल गरेका हौँ ।’
आज काठमाडौँ महानगरपालिका र सम्यक् महादान सम्बद्ध द्यःथुवाहरु विच परिचयात्मक कार्यक्रम भएको छ । सम्यक् महादान मूल समारोह समितिले आयोजना गरेको परिचयात्मक कार्यक्रममा बहाल, बहिल तथा सम्बन्धित द्यःथुवा (देवपालाहरु) सहभागी हुनुभएको थियो ।
महानगरपालिकाले धर्मपथमा रहेको येँ दे सांस्कृतिक छेँ मा पुस्तकालय सञ्चालन गर्नेछ । वैठकमा शिक्षा विभागका प्रमुख नमराज ढकालले भन्नुभयो, ‘हामीले पूर्वाधार र व्यवस्थापकीय पक्षमा काम गरिरहेका छौँ ।’ बैठकमा सहरी योजना आयोगका सहायक विज्ञ प्रदीप बज्राचार्यले बैठकमा प्रस्तुतिकरण गर्दै भन्नुभयो, ‘पुस्तकालयलाई पुस्तक राख्ने र पढ्ने स्थानमा मात्र सीमित नराखी ज्ञान केन्द्र, नवप्रवर्तन केन्द्र, सामुदायिक सिकाइ स्थल, सांस्कृतिक सम्पदा अभिलेखालय, डिजिटल सिकाइ केन्द्र तथा अनुसन्धान र सूचना केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने अवधारणा कार्यान्वयन गर्न लागिएको हो ।’ पुस्तकालयलाई वडा तहमा रिडिङ कर्नरका रुपमा विकास गर्ने महानगरपालिकाको योजना छ । विद्यालयमा आधारित सामुदायिक पुस्तकालय तथा अन्य संस्थागत पुस्तकालयसँग जोडेर एकीकृत सञ्जालका रूपमा सञ्चालन गर्ने योजना छ । नागरिकले एउटै महानगरीय पुस्तकालय कार्डमार्फत पुस्तक लिन सक्ने, अध्ययन कक्ष, इन्टरनेट तथा विभिन्न सामुदायिक कार्यक्रमको सुविधा लिन सक्ने अवधारणा अघि सारिएको छ ।