वि.सं.: २०८३, असोज १६ शुक्रबार
इ.स.: 2026 October 2, FRIDAY
वि.सं.: २०८३, असोज १६ शुक्रबार
आज विहान ७ बजेर ४७ मिनेटको साइतमा ‘यसिं थनेगु’ (इन्द्रध्वजोत्थान) सम्पन्न भएको छ । हनुमानढोका कागेश्वरी मन्दिर नजिक कालभैरव अगाडि यसिं उठाइएको हो । उठाइएको यसिंमा ८ वटा काठका टुक्रा राख्ने चलन छ । यस कार्यमा न्हय्स नाय, चस्वाद्वँ टोलका मानन्धर समुदाय अनिवार्य उपस्थित हुने चलन छ । अष्टमातृकाको प्रतीकका रुपमा काठका टुक्रा राख्ने गरिएको हो । यसलाई ‘लाकासिँ’ भनिन्छ । यःसिं उठाउँदा गुर्जुको पल्टनले तोप पड्काएको थियो । यस अवसरमा तलेजु भवानीको प्रतीक स्वरुप सेतो घोडा ल्याउने चलन छ । यस्तै दिप्याखं (देवी नाच) प्रस्तुत गरिएको थियो । यो नाच इन्द्रजात्रामा निकालिने पहिलो नाच हो । यःसिं उठाइसकेपछि यसको माथि इन्द्र अङ्कित चिन्हसहितको ध्वजा फहराइयो । यसलाई ‘हलिंपता’ भनिन्छ । ‘हलिंपता’ फहराइसकेपछि मानन्धरहरुले सबैभन्दा पहिले पूजा गर्ने चलन छ । यःसिंको माथि गजुर जस्तै देखिने भोगटे राखिएको हुन्छ । फेदमा इन्द्रको सुवर्ण मूर्ति राखिन्छ । यसको श्रद्धालुहरुले पूजा आराधना गर्ने गर्दछन् । ‘यसिं थनेगु’ (इन्द्रध्वजोत्थान) अवसरमा काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल, वडाध्यक्षसहित जनप्रतिनिधिहरु, स्थानीयबासी र श्रद्धालुहरुको बाक्लो उपस्थिति थियो ।
आज काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले जीवित देवता श्री गणेश र श्री भैरवको आसन अर्पण गर्नुभएको छ । तःवहालमा आयोजना गरिएको आसन प्रतिस्थापनको तान्त्रिक पूजामा सहभागी भएर उहाँले श्री गणेश र श्री भैरवका अभिभावकलाई आसन अर्पण गर्नुभएको हो । सिंहासन काठमाडौँ महानगरपालिका हनुमानढोका दरबार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रमको खर्चमा निर्माण गरिएको हो । त्यस क्रममा बोल्दै कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले, व्यवस्थापनका दृष्टिले यस वर्षको जात्रा विशेष हुने बताउनुभयो । ‘श्रीहरुको घरमा येँयाः (इन्द्रजात्रा) का अवसरमा अब श्री गणेश र श्री भैरवको पनि आसनमा पूजा हुनेछ । यसअघि श्रीहरुको घरमा उहाँहरुको आसन थिएन ।’ उहाँले जात्रा अन्य थप कार्यक्रमका बारेमा भन्नुभयो, ‘करिब २५ वर्षदेखि काठमाडौँबासीले बजाउन छोडेको म्वाःली बाजा यस वर्ष काठमाडौँबासीले बजाउनुहुनेछ । कुमारी घरको छाना जीर्णोद्धार गरिसकेका छौँ । दाँगीका दिन चन्द्रागिरीस्थित इन्द्र दहमा जाने श्रद्धालुहरुका लागि निःशुल्क यातायातको व्यवस्था गर्दैछौँ ।’
‘तत्काल बच्चा जन्माउन नचाहने तथा जन्मान्तर गर्न खोज्ने महिलाका लागि पाखुरामा राखिने यो भरपर्दाे अस्थायी साधन हो । प्रयोग गर्नु अघि स्वास्थ्यकर्मीले परामर्श गरेपछि मात्र साधन राखिने भएकोले प्रयोगकर्ताहरु यसको लाभका विषयमा ढुक्क हुन सक्नुहुन्छ ।’ परोपकार प्रसुति तथा स्त्री रोग अस्पताल, परिवार योजना एकाइका इञ्चार्ज लीना महर्जन भन्नुहुन्छ, ‘यो साधन ३ वर्षका लागि र ५ वर्षका लागि राखिन्छ ।’
येँयाः (इन्द्रजात्रा) अवधिमा वसन्तपुरको माजु देगः अगाडि प्रदर्शनका लागि राखिने श्रीस्वच्छन्द भैरवको खट पुनःनिर्माण गरिँदैछ । खट जीर्ण भएको र प्रयोग गरिएका काठ मक्किएर कमजोर हुँदै गएपछि काठमाडौँ महानगरपालिकाले हनुमानढोका दरबार संरक्षण कार्यक्रमबाट मौलिक र आकर्षक स्वरुपमा खट पुनःनिर्माण गराएको हो ।
काठमाडौँ उपत्यकामा रात्रिकालीन बस सेवा सञ्चालन गर्न ९ वटा स्थानीय तह एउटै कार्यक्रममा आवद्ध भएका छन् । काठमाडौँ महानगरपालिकाको नेतृत्वमा साझा यातायातसँग सहकार्य गरेर वैशाख १ गतेबाट सुरु परीक्षणका रुपमा सञ्चालन गरिएको रात्रिकालीन यातायात सेवालाई विस्तार गरेर अगाडि बढाउन आवश्यकताका आधारमा दायित्व वहन गर्ने गरी स्थानीय तहहरु साझा कार्यक्रममा आवद्ध भएका हुन् । रातको समयमा आवतजावत गर्ने सर्वसाधारण, व्यवसायी, उद्यमी, श्रमिक, अस्पताल जाने बिरामी तथा आन्तरिक एवं बाह्य पर्यटकलाई सहज, सुरक्षित र भरपर्दो यातायात सेवा उपलब्ध गराउने यसको उद्देश्य सहित संविधान दिवसको दिन पारेर स्थानीय तहका प्रमुखहरुले साझा यातायातसँग समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ । हस्ताक्षर गर्ने महानगरपालिका र नगरपालिकाहरुमा काठमाडौँ महानगरपालिका, ललितपुर महानगरपालिका, बुढानीलकण्ठ नगरपालिका, गोदावरी नगरपालिका, चन्द्रागिरी नगरपालिका, कीर्तिपुर नगरपालिका, भक्तपुर नगरपालिका, सूर्यविनायक नगरपालिका, मध्यपुर थिमी नगरपालिका छन् । यसमा साझा यातायातका तर्फबाट अध्यक्ष शुशिलराज प्याकुरेलले हस्ताक्षर गर्नुभएको छ । संविधान दिवसको अवसरमा पारेर साझा यातायातको कार्यालयमा आयोजना गरिएको समारोहमा हस्ताक्षर गरिएको हो । त्यसलगत्तै ६ वटा रुटका लागि ३० वटा बस सञ्चालन थालिएको थियो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले सुरक्षित पिउने पानीको सुनिश्चित गर्न सामुदायिक विद्यालय, वडा कार्यालय र स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रमा पिउन प्रयोग हुने पानीको प्रयोगशाला परीक्षण गराउने भएको छ । सामुदायिक विद्यालयका बालबालिका, शिक्षक र कर्मचारी, स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रमा सेवा लिन आउने विरामी तथा आफन्त र वडा कार्यालयहरुमा प्रशासनिक सेवा लिन आउने सेवाग्राहीलाई सुरक्षित पिउने पानी सुनिश्चित गर्न परीक्षण गराउने भएको हो ।
काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं. ३१ आलोकनगरमा फालिएको अस्पतालजन्य फोहरमा प्रमाण खोजेर औषधि उत्पादक कम्पनीलाई ५० हजार रुपियाँ जरिवाना गरिएको छ । यसरी फालिएको फोहरमा २ वटा कम्पनीको नाम लेखिएका कागज पाइएका थिए । यी कम्पनीमध्ये एउटाको ठेगाना भक्तपुर जिल्ला र अर्कोको ठेगाना टोखा नगरपालिकाको धापासीमा छ । यी स्थानहरु काठमाडौँ महानगरपालिकाको भौगोलिक क्षेत्रभित्र नपरेकाले महानगर प्रहरी बलले जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौँ र भक्तपुरमार्फत कारवाही प्रक्रिया अगाडि बढाएको हो ।
भूउपयोग वर्गीकरणमा कृषि, आवासीय, व्यावसायिक, औद्योगिक, खानी तथा खनिज, वन, नदी–खोला–ताल–सिमसार, सार्वजनिक उपयोग, सांस्कृतिक तथा पुरातात्विक महत्वलगायत क्षेत्र समेटिनेछन् । आवश्यकताअनुसार अन्य क्षेत्रसमेत तोक्न सकिने कानुनी व्यवस्था रहेको छ । बैठकमा नापी अधिकृत अशोक श्रेष्ठले प्रस्तुतिकरण गर्दै, हालसम्म महानगरपालिकाले घरधुरी सर्वेक्षणका लागि सम्पूर्ण क्षेत्रमा ड्रोन तथा डीजीपीएस सर्वेक्षण गरी लेयर डिजिटाइजेसन तथा म्यापिङको काम भइसकेको बताउनुभयो । १२ हजार ८११ वटा सडकको नक्साङकन गरी दुई हजार ८ सय भन्दा बढी सडकलाई मौलिक तथा वैज्ञानिक नेपाली नामसहित आधिकारिक जीआइएस डाटाबेसमा प्रविष्ट गरिसकिएको छ । त्यस्तै, घर नम्बरिङ तथा घरधुरी सर्वेक्षणका लागि दुई लाख १० हजार ९७६ भवन डिजिटल रूपमा नक्सांकन गरिएको छ । २५ हजार १९ वटा भवनको प्रमाणीकरण गरिएको छ । विद्यालय, अस्पताल, पाटी, नदी, सम्पदा स्थल तथा सार्वजनिक संरचनाको समेत डिजिटल जीआइए अभिलेख निर्माण गरिसकिएको छ ।