वि.सं.: २०८३, साउन १९ मंगलबार
इ.स.: 2026 August 4,TUESDAY
वि.सं.: २०८३, साउन १९ मंगलबार
महिलाहरुमा बाथ र पुरुषहरुमा प्रोस्टेडको समस्या धेरै ७५ प्रतिशतलाई घरमै हेरचाह सेवा आवश्यक सेवा व्यवस्थापनमा बहु-औषधि सेवन र साक्षरता चुनौती एक्लोपना र स्याहारको अभाव काठमाडौँ महानगरपालिका क्षेत्रभित्र बसोबास गर्ने ज्येष्ठ नागरिकहरुले दैनिक ५ वटादेखि १५ वटासम्म औषधि सेवन गरिरहनु भएको पाइएको छ । महानगरपालिकाले २०८२ माघ १८ गतेदेखि २०८३ जेठ ३१ गतेसम्म ७० वर्ष माथिका ज्येष्ठ नागरिकहरुको प्रारम्भिक स्वास्थ्य परीक्षणसहित ‘स्वास्थ्य सर्वेक्षण’का क्रममा यस्तो अवस्था देखिएको हो । त्यस क्रममा सबै वडाका गरेर २ हजार ८४७ जना ज्येष्ठ नागरिक समेटिनु भएको छ । अध्ययनमा समेटिनुभएका मध्ये महिलाको संख्या १ हजार ७९४ जना (६३ प्रतिशत) र पुरुषको संख्या १ हजार ९५३ जना (३७ प्रतिशत) रहेको कार्यक्रमका फोकल पर्सन कल्पना श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो । यो तथ्याङ्कले काठमाडौँमा ज्येष्ठ नागरिकको जनसंख्यामा महिलाको हिस्सा ठूलो रहेको देखिन्छ । यस्तै पुरुषका दाँजोमा महिलाहरुको स्वास्थ्य समस्या फरक रहेको देखाउँछ ।
काठमाडौँको गुहेश्वरी फाँटमा सञ्चालित ‘बागमती नगर जग्गा एकीकरण आयोजना’ ले सम्पन्न गरेका काम र ती कामको प्रभाव तथा बाँकी काम तथा दायित्व सम्बन्धी प्रतिवेदन बुझाउन आयोजनालाई ४५ दिनको समय दिइएको छ । आज काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको अध्यक्षतामा बसेको जग्गा एकीकरण आयोजना व्यवस्थापन उपसमितिको वैठकमा पूर्वाधार तथा सहरी सुविधा वितरण प्रणालीका अधुरा कामले नागरिकमा समस्या भइरहेको विषय उठान भएपछि तथ्यगत विवरणमा आधारित प्रतिवेदन तयार गर्ने र सो प्रतिवेदनले औल्याएका काम तत्काल सम्पन्न गर्ने निर्णय भएको हो । आयोजनाका प्रमुख, उपसमितिका सदस्य सचिव एवं काठमाडौँ उपत्यका विकास प्राधिकरणका काठमाडौँ जिल्ला आयुक्त सुनिता श्रेष्ठले पेश गर्नुभएको प्रगतिपछि प्रतिवेदन पेश गरेपछि प्राविधिक तथा प्रशासनिक कामका विषयमा निर्णय गरिने बताइएको हो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरलाई करिब ८० लाख रुपियाँ लागत बराबरका अर्थोपेडिक इम्प्लान्ट उपलब्ध गराएको छ । महानगरबासी र विपन्न तथा वेवारिसे विरामीलाई निःशुल्क उपलब्ध गराउने उद्देश्यले आज महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, सेन्टरका निर्देशक डा. रुद्र मरासिनीलाई सामान हस्तान्तरण गर्नुभएको हो । एउटा इम्प्लान्ट किन्न प्रकृति अनुसार २ सय रुपियाँदेखि १० लाख रुपियाँ सम्म पर्छ । एक जना व्यक्तिलाई कति वटा इम्प्लान्ट चाहिन्छ भन्ने कुरा चाहिँ चोटपटकको अवस्थाले निर्धारण गर्छ । सेन्टरमा गराइएका उपचार हेर्दा औसतमा २ लाख रुपियाँदेखि २ लाख ५० हजार रुपियाँसम्म खर्च आउने गरेको छ । दुर्घटना वा अन्य स्वास्थ्य समस्याका कारण हड्डीमा राख्नुपर्ने महँगो ‘इम्प्लान्ट’ सामग्री अभावका कारण विरामीहरु उपचारबाट वञ्चित हुनु पर्ने अवस्था अन्त्य गर्न महानगरपालिकाको स्वास्थ्य विभागले सार्वजनिक खरिद प्रक्रियाबाट सामान खरिद गरेपछि प्राप्त भएका सामान सेन्टरलाई हस्तान्तरण गरिएको हो । उपलब्ध गराइएका सामानहरु ११५ प्रकारका छन् । यी सामानबाट करिब ३ सय जनाले निःशुल्क उपचार प्राप्त गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
‘सम्पन्न योजनाको संरक्षण र दिगो उपयोगको विषय नयाँ योजना निर्माण गर्ने जत्तिकै महत्वपूर्ण काम छ । हामीले नवनिर्माणमा ध्यान दिएर पुग्दैन । अरवौँ खर्च गरेर बनाइएका सम्पत्तिको संरक्षण र दिगो उपयोगका लागि काम गर्नु पर्नेछ ।’ उहाँले भन्नुभयो, ‘अहिलेसम्म गरिएका अध्ययन, प्रतिवेदनबाट प्राप्त सुझाव र नागरिकका अपेक्षालाई मार्गदर्शन मानेर पार्किङ सञ्चालन व्यवस्थापन, सार्वजनिक जग्गा संरक्षण, नदी किनाराको मूल्य स्थापित गराउने कार्यक्रम, न्यून आय भएका परिवारका आवश्यकता, अनौपचारिक क्षेत्र, सिप र रोजगारी, डुवान व्यवस्थापनसहित विपद व्यवस्थापन, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायत नागरिकका दैनिकीसँग जोडिएका क्षेत्रका कामलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर काम गर्नुहुनेछ भन्ने विश्वाश लिएकी छु ।’ उहाँको भनाइ थियो ।
काठमाडौँको सानो गौचरन क्षेत्रमा रहेको महेन्द्र भवन माध्यमिक विद्यालयको गुमेको सामाजिक प्रतिष्ठालाई फिर्ता गर्ने तथा उत्कृष्ट शैक्षिक गन्तव्यका रुपमा विकास गरिने भएको छ । यसका लागि आज महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल र वडा नं. ५ का अध्यक्ष वीरेन्द्र प्रजापतीको रोहवरमा महानगरपालिकाका तर्फबाट प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सरोज गुरागाईँ र महेन्द्र भवन शैक्षिक गुठीका तर्फबाट अध्यक्ष प्रा. डा. प्रमिला राईले सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ । सार्वजनिक शैक्षिक गुठी बिच महेन्द्र भवन माध्यमिक विद्यालयलाई आधुनिक र नमुना विद्यालयका रूपमा सञ्चालन गर्न सम्झौता गरिएको हो ।
आन्तरिक आय संकलनतर्फ काठमाडौँ महानगरपालिकाको प्रवृत्ति विगत ६ वर्षमा उत्साहजनक देखिएको छ । आर्थिक वर्ष २०७७/७८ देखि २०८२/०८३ सम्मको तथ्याङ्कलाई विश्लेषण गर्दा राजस्व सङ्कलनको दायरा र परिमाण दुवैमा विस्तार भएको देखिएको हो । विभागका प्रमुख अधिकारीले दिनुभएको तुलनात्मक विवरण अनुसार, आर्थिक वर्ष २०७७/०७८ मा १० अरब ६४ करोड रुपियाँ कुल राजस्व सङ्कलन भएकोमा आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा यो रकम वृद्धि भई १२ अरब ४ करोड रुपियाँ पुगेको छ । पछिल्लो ६ वर्षको अवधिमा सङ्कलित यो नै सबैभन्दा उच्च राजस्व हो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, माइतीघर क्षेत्रको डुवानको प्राविधिक कारणसहित प्रतिवेदन पेश गर्न साझेदार कार्यालयका अधिकारीहरुलाई निर्देशन दिनुभएको छ । डुवान हुने क्षेत्रको आज अनुगमन गर्दै विपद जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण, काठमाडौँ उपत्यका खानेपानी लिमिटेड, डिभिजन सडक कार्यालय काठमाडौँ र महानगरपालिकाका सम्बन्धित विभागको टोलीलाई प्रतिवेदन पेश गर्न निर्देशन दिनुभएको हो । अनुगमनमा उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालय, काठमाडौँ महानगरपालिकाको विपद व्यवस्थापन विभाग, सार्वजनिक निर्माण विभाग, सहरी योजना आयोग, महानगर प्रहरी बलका अधिकारी सहभागी हुनुहुन्थ्यो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्र यस अघि जुनसुकै समयबाट सञ्चालन भए पनि यस वर्षको असोज मसान्तभित्र व्यवसाय दर्ता गरे अघिल्ला सबै वर्षहरुको व्यवसाय कर मिनाहा हुने भएको छ । नगर सभा १९ औँ अधिवेशनबाट पारित आर्थिक ऐनमा यस सम्बन्धी व्यवस्था गरिएको हो । ऐनमा महानगरपालिका क्षेत्रभित्र सञ्चालन हुने सबै प्रकारका व्यापार व्यवसायलाई १२ विधामा वर्गीकरण गरेर दर्ता तथा नवीकरणको दर तोकिएको छ । करका विधा वर्गीकरण गर्दा व्यवसायको प्रकृति, पुँजीगत लगानी र कार्य क्षेत्रलाई आधार मानिएको छ । यस अघि आर्थिक वर्ष २०७२/०७३ लाई करको आधार वर्ष मानिएको थियो । यसलाई सामयिक संशोधन गर्दै ऐनमा व्यवसाय करको आधार वर्षका रुपमा आर्थिक वर्ष २०७९/०८० लाई बनाइएको छ । ऐनले २०८३ असोज मसान्तभित्र अनिवार्य रूपमा व्यवसाय दर्ता गरिसक्नु पर्ने व्यवस्था गरेको छ । यस अवधिमा दर्ता गरेमा १० प्रतिशत छुट प्रदान गरिनेछ । यो अवधिभन्दा ढिला भएमा १ हजार रुपियाँ अतिरिक्त जरिवाना लाग्नेछ ।