वि.सं.: २०८३, साउन ३ आइतबार
इ.स.: 2026 July 19,SUNDAY
वि.सं.: २०८३, साउन ३ आइतबार
अन्य बालबालिका भन्दा फरक अवस्था भएका बालबालिकाहरुलाई सजाय वा दबाब नदिइ उनीहरुको आवश्यकता बुझेर सहयोगी वातावरण बनाउन सहयोेग होस भन्ने उद्देश्यले तालिम सञ्चालन गरिएको बौद्धिक अपाङ्गता एवं अटिजम भएका व्यक्तिहरुका लागि स्वास्थ्य कार्यक्रमका फोकल पर्सन पवन ठाकुरले जानकारी दिनुभयो । अभिभावकलाई लक्षित तालिम कार्यक्रममा बोल्दै व्यवहार विश्लेषक तथा प्रशिक्षक प्रज्ञा श्रेष्ठ प्रधानले अटिजम र बौद्धिक अपाङ्गता रोग नभई विकास सम्बन्धी अवस्था भएकाले समयमै पहिचान, उचित सहयोग र निरन्तर अभ्यासमार्फत बालबालिकाको क्षमता अभिवृद्धि गर्न सकिने बताउनुभयो ।
उहाँले सहयोग र समन्वयका विषय खुलाउँदै भन्नुभयो, ‘हामीले सहरका विभिन्न ७ ठाउँमा मटेरियल रिकभरी सेन्टर सञ्चालन गरेर ल्याण्डफिल साइटमा पुर्याउनु पर्ने फोहरको मात्रा घटाउन चाहेका छौँ । यसका लागि संघ सरकारले जमिन उपलब्ध गराउनुपर्छ । यो जमिन हाम्रो क्षेत्राधिकारभित्र छैन ।’ उपत्यकाका भित्रका पालिकाहरुसँगको सहकार्यका विषयमा उहाँले भन्नुभयो, ‘ल्याण्डफिल साइट र त्यस क्षेत्रसँग सम्बन्धित पूर्वाधार र सामाजिक क्षेत्रका कार्यक्रमका लागि महानगरपालिकाले वार्षिक करिब १ अरब रकम खर्च गर्ने गरेको छ । यो खर्चमा फोहरको भारका आधारमा उपत्यकाका स्थानीय तहबाट वित्तीय साझेदारीको अपेक्षा गरेका छौँ । वित्तीय साझेदारी केवल लागत सहभागिता मात्र होइन । यसले स्थानीय तहलाई आफूले उत्पादन गरेको फोहर व्यवस्थापनमा अपनत्व बोध गराउँछ । यसकारण वित्तीय साझेदारीको अपेक्षा गरेका हौँ ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाको वडा नं. ११ का स्थानीयबासीले विकास निर्माणसँगै विकास व्यवस्थापनमा जोड दिन आग्रह गर्नुभएको छ । वडाले नागरिकका माझमा आयोजना गरेको चालु आर्थिक वर्षको समीक्षा अगर्थात सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रममा बोल्ने स्थानीयले विकासलाई उपयोग योग्य बनाउन व्यवस्थापन योजना चाहिएको बताउनुभयो । ‘सडक निर्माण भएको छ । तर, सडकमा निर्माण सामग्री राखेर सवारी साधनलाई व्यवधान भएको छ । खानेपानीको पाइप लाइन छ तर, भनेको समयमा पानी आउँदैन । ढल निकास छ । तर, धेरै ठाउँमा क्षमता कमजोर छ । यहाँ निर्माण भन्दा व्यवस्थापन चाहिएको छ । उहाँहरुको भनाइ छ । यसरी उठाइएका सवालहरुमा पूर्वाधार निर्माण, सेवा र प्रशासनिक प्रक्रियाका विषय कम थिए । विकास व्यवस्थापन, सहरी सुरक्षा र सामाजिक विकासका प्रश्न अलि धेरै थिए ।
सुशासन र पारदर्शिताका विषयमा कुरा गर्दै तिवारीले भन्नुभयो, ‘हामी वित्तीय सुशासनप्रति जिम्मेवार छौँ । नागरिकप्रतिका दायित्वप्रति इमान्दार भएर काम गरिरहेका छौँ । जानीबुझी कसैलाई आफ्नो र कसैलाई पराईको व्यवहार गर्दैनौँ । यसकारण हामी हरेक नागरिकका प्रश्नको जवाफ दिन सक्छौँ । सेवा भावमा जो चुक्दैन, ऊ झुक्दैन । हामी कतै चुकेका छैनौँ । यसकारण झुक्दैनौँ ।’ वडा सचिव केदार रिमालका अनुसार चालु आर्थिक वर्षका लागि पूँजीगतर्फत १५ करोड ७९ लाख रुपियाँ र चालुतर्फ २ करोड ८६ लाख ४३ हजार ५ सय रुपियाँ गरी वडाको बजेट १८ करोड ६५ लाख ४३ हजार ५ सय रुपियाँ थियो । यसमध्ये पूँजीगततर्फ सडक कालोपत्रे गर्ने, ढलान गर्ने, ढुङ्गा तथा इटा छाप्ने, ढल मंगाल बनाउने जस्ता पूर्वाधार निर्माण, यस्ता संरचनाको मर्मत सम्भारका काम भएका छन् । सहरी सुरक्षाका लागि सीसीटिभी क्यामरा जडान गर्ने, डिजिटल प्रविधिमा आधारित ठेगाना प्रणाली विकास गर्ने (घर नम्बरिङ, चिप्ससहितको घर नम्बर बोर्ड जडान लगायत) काम सम्पन्न भएका छन् । सहरी स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रको भवन निर्माण भएको छ ।
कल्भर्टबाट आएको वेग गतिको पानीले खोलाको पर्खाल भत्काएको देखिन्छ । प्रतिकार्यमा रहेका गाछाले भन्नुभयो, ‘भत्किएको ठाउँलाई तत्काल पुनःस्थापना नगरे ८ वटा घर जोखिममा देखिए । ती घरको सम्भावित जोखिम टार्न हामीले बालुवा भरिएका करिब २ सय बोरा चाङ् लगाएर जोखिम घटाएका छौँ ।’ यस कार्यमा नगर प्रहरी बलसँगै ढल मंगाल सफाइ गर्ने जनशक्ति परिचालन गरिएको थियो ।
अनुसन्धाता छनोट भएपछि शोध कार्यको पहिलो महिनामा अवधारणा तथा अनुसन्धानको रुपरेखा स्वीकृत गरिन्छ । दोस्रो महिनामा तथ्याङ्क संकलन तथा स्थलगत भ्रमण अवलोकन हुन्छ । तेस्रो र चौथो महिनामा तथ्य विश्लेषण, पाँचौँ महिनामा मस्यौदा प्रतिवेदन तयार पार्ने, सहसमीक्षा गर्ने, सहजकर्ताबाट पृष्ठपोषण लिनु पर्नेछ । छैटौँ महिनामा प्रस्तुतिकरण र अन्तिम प्रतिवेदन पेश गर्नुपर्नेछ ।
घरधुरी सर्वेक्षणमा जन्मेदेखि १५ महिनासम्मका ३५ हजार ३३२ जना बालबालिका लक्षित समूहमा थिए । यस समूहमा ४ हजार ८ सय बालबालिका भेट्टाइए । यीमध्ये ३ जनामा शुन्य डोज खोप थियो भने १६ जनाले आंशिक खोप लगाएका थिए । १६ महिनादेखि २३ महिनासम्मका ९ हजार १०७ जना बालबालिका लक्षित थिए । घरधुरी सर्वेक्षणका क्रममा ३ हजार ८६८ जना बालबालिका भेटिए । जसमा १ जनामा शून्य डोज थियो । ५० जनामा आंशिक डोज थियो । २४ महिनादेखि ५ वर्षसम्मका ४४ हजार ६१७ जना बालबालिका लक्षित थिए । घरधुरी सर्वेक्षणमा ११ हजार ३८३ जना बालबालिका भेटिए । यसमा २ जनामा शून्य डोज र ८३ जनामा आंशिक डोज थियो । यसरी भेट्टाइएका बालबालिकाहरुलाई खोप प्रदान गरिएको थियो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाको शिक्षा विभागले उत्कृष्ट शैक्षिक नतिजा हासिल गर्ने सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थी, नतिजा प्रदान गर्ने शिक्षक र विद्यालयलाई छुट्टाछुट्टै नगदसहित पुरस्कार प्रदान गरेको छ । यस्तै संस्थागत विद्यालयहरुलाई सम्मान प्रदान गरेको छ । आज राष्ट्रिय सभा गृहमा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा शैक्षिक सत्र २०८२ मा प्राप्त नतिजाका आधारमा कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सरोज गुरागाईँ, स्वास्थ्य तथा शिक्षा समितिका संयोजक चिनीकाजी महर्जनसहित अधिकारीहरुले सम्मान प्रदान गर्नुभएको हो ।