वि.सं.: २०८३, साउन २८ बिहीबार
इ.स.: 2026 August 13,THRUSDAY
वि.सं.: २०८३, साउन २८ बिहीबार
काठमाडौँको टेकुमा रहेको बायोग्याँस प्लान्ट सञ्चालनमा ल्याउन काठमाडौँ महानगरपालिका र वैकल्पिक उर्जा प्रवर्धन केन्द्रका बिच सम्झौता भएको छ । आज कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको वैठक कक्षमा उहाँकै रोहवरमा महानगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सरोज गुरागाईँ र केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक नवराज ढकालले सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभएको हो । सहरमा उत्पादन भएको जैविक फोहर व्यवस्थापनलाई आधुनिक र प्रविधिमैत्री बनाउने उद्देश्यसहित सम्झौता गरिएको हो । यो प्लान्ट महानगरपालिकाको एकीकृत दिगो फोहर व्यवस्थापन परियोजना अन्तर्गत २०७२ मा निर्माण सुरु गरेर २०७५ सालबाट सञ्चालन थालिएको थियो । यो प्लान्ट सञ्चालन गर्दा दैनिक ३ मेट्रिक टन जैविक फोहरबाट १४ किलोवाट विजुली, ३ सय किलोग्राम जैविक मल, १३ हजार ५ सय लिटर पानी उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो । यसका लागि महानगरपालिका र युरोपियन युनियनले १ करोड ८२ लाख रुपियाँ लगानी गरेका थिए ।
काठमाडौँमा ‘फोटोग्राफी’ तथा ‘फोटो भिडियो पत्रकारिता’ सम्बन्धी १ महिने तालिम सम्पन्न भएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकाले ‘रोजगारी र आय वृद्धि, काठमाडौँको समृद्धि’ र ‘रचनात्मक सहर’ कार्यक्रम अन्तर्गत चलचित्र विकास वोर्डसँगको सहकार्यमा सञ्चालन गरेको तालिममा ३५ जना प्रशिक्षार्थी सहभागी हुनुहुन्थ्यो । तालिम सञ्चालन गर्न गएको बैशाख १५ गते बोर्ड र महानगरपालिकाको सामाजिक विकास विभाग बिच सम्झौता भएको थियो ।
पानीको वहावलाई निकास दिन बनाइएका संरचनाहरुको विवरण खोज्ने क्रममा सबैले बुझ्न सक्ने, प्राविधिक तथ्याङ्क विश्लेषण र गहिरो खोजी गर्ने नपर्ने गरी कारण पत्ता लाग्यो । त्यो हो, जमलमा ज्याठातर्फबाट ६० सेन्टिमिटर डाइमिटरको पाइपबाट पानी आउँछ । निर्वाचन आयोगतर्फबाट ९० सेन्टिमिटर, यल्लो प्यागोडा तर्फबाट ४५ सेन्टिमिटर र जनप्रशासन क्याम्पसतर्फबाट २० सेन्टिमिटर डाइमिटरको ढल प्रणालीबाट पानी जम्मा हुन्छ । अर्थात् विभिन्न ४ ठाउँका २१५ सेन्टिमिटर डाइमिटर भएका ढल र सतहको पानी जम्मा हुन्छ । डिभिजन सडक कार्यालय काठमाडौँका इञ्जिनियर श्रीयंका रौनियारका अनुसार सतहको पानीसहित २१५ सेन्टिमिटर डाइमिटरभन्दा धेरै क्षमताको पाइपबाट जम्मा भएको पानी ६० सेन्टिमिटरको ढलबाट एकैपटक निकास हुन सक्दैन । यसैले डुवान हुन्छ ।
महानगरपालिकाभित्रका सहकारीहरुमा बचत जम्मा गर्ने १० हजार २३४ जना बचतकर्ताले आफ्नो ८ अर्ब १९ करोड ५८ लाख २६ हजार ८२६ रुपियाँ बचत फिर्ताको माग गर्दै विभागमा उजुरी दिनुभएको छ । यो तथ्याङ्कले काठमाडौँका सहकारीहरूमा ठुलो मात्रामा तरलता अभाव र सञ्चालकहरूको बदमासी देखाउँछ । बचतकर्ताको अरवौँ रकम जोखिममा परेपछि महानगरपालिकाले प्रशासनिक कारवाही र कानुनी प्रक्रियालाई कडाइ गरेको छ । यस अन्तर्गत ९१५ वटा सहकारीलाई कारबाहीका लागि जिल्ला प्रहरी परिसर भद्रकालीलाई पत्राचार गरेको छ । १८७ वटा सहकारीलाई कारबाहीका लागि सिफारिस गरी पठाएको छ । ४० वटा संस्थाको सघन अनुगमन र १६३ वटा संस्थामा आन्तरिक नियन्त्रण निरीक्षण जाँच सूची मार्फत सुक्ष्म अनुगमन गरिएको छ । यस क्रममा वार्षिक साधारण सभा नगर्ने, लेखा परीक्षण नगर्ने र नातेदारमा लगानी गर्ने जस्ता कैफियत भेटिएका संस्थाहरूलाई सुधारका लागि निर्देशन दिइएको छ ।
बैठकमा कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले सूचना प्रविधि विभागका अधिकारीहरुलाई भन्नुभयो, ‘इन्टरनेट नचलेका कारण सेवाग्राहीले सास्ती भोग्नुपर्ने अवस्था आउनु हुँदैन । यसका लागि आवश्यक पर्ने पूर्वाधार र प्रविधिका लागि काम गर्नोस् ।’ काबु बाहिरको परिस्थितिका विषयमा कुरा गर्दै उहाँले भन्नुभयो, ‘यस्तो परिस्थितिमा सेवाग्राहीलाई पूर्व जानकारी दिनू । एकछिनमा काम हुन्छ भनेर नअल्मल्याउनु ।’
उर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठ र काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल बिच उज्यालो काठमाडौँसहित अन्तरसम्बन्धित कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न समन्वय तथा सहकार्य गर्ने विषयमा छलफल भएको छ । आज मन्त्रालयमा उहाँहरुका बिच भएको भेटघाट र कुराकानीका क्रममा सम्पदा क्षेत्रमा राखिने बत्ती तथा प्रकाश व्यवस्थापनको मापदण्ड तयार पार्न मन्त्रालय र महानगरपालिकाको संयुक्त टोलीलाई काम गराउने सहमति भएको छ । त्यस क्रममा काठमाडौँको घट्दो भूमिगत पानीको सतहलाई तथ्यका आधारमा पुनःभरण गर्ने अभियान, जैविक फोहरबाट उर्जा उत्पादन गर्ने कार्यक्रम (वेष्ट टु इनर्जी) का लागि यसै वर्ष नमूना परियोजना कार्यान्वयनमा ल्याउने, विद्युत प्राधिकरण र महानगरपालिका बिचको बक्यौता सम्बन्धी उल्झनलाई वैज्ञानिक समाधान गर्ने, उर्जा र सहरी व्यवस्थापनका आपसी दायित्वमा सहकार्य गर्ने लगायत विषयमा कुराकानी भएको हो ।
आज काठमाडौँको महावौद्धमा रहेको महावुद्ध महाविहार र असनमा पञ्चदान सम्पन्न भएको छ । हरेक १२ वर्षमा हुनु पर्ने तर वितेका २४ वर्षसम्म पनि हुन नसकेको सम्यक महादानको स्मरण गराउन दिपंकर तथागत वुद्धको शोभायात्रा र पञ्चदान कार्यक्रम भएको हो । शोभा यात्रा तथा पञ्चदान कार्यक्रममा पुगेर काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, सम्यक दान तथा पञ्चदानको सांस्कृतिक र सामाजिक सम्बन्धका विषयमा जानकारी लिनुभएको थियो । यस क्रममा काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्रका अमूर्त सम्पदा, जनश्रुति तथा कथनमा आधारित सम्पदाको संरक्षणमा काठमाडौँ महानगरपालिकाले कसरी काम गर्नु पर्छ? भन्ने विषयमा पृष्ठपोषण लिनुभएको थियो ।
काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं. ११ माइतीघर मण्डला क्षेत्रमा देखिएको डुबान समाधान गर्ने विषयमा प्राप्त भएको प्राविधिक प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्न आज विहान काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको अध्यक्षतामा समन्वय बैठक बस्यो । प्रतिवेदनले औँल्याएको कामलाई समन्वयात्मक रुपमा सम्पन्न गर्न, सामुहिक हितको काममा समन्वय, सहकार्य र समान मत निर्माण गर्न तथा समस्या समाधान गर्दा आगामी दिनमा फेरि अर्को समस्या आउन नदिन समन्वयात्मक बैठक बसेको हो । बैठकले, बन्द गरिएका ढल लाइनहरुको निकास सुचारु गर्ने र बर्षादको पानी बग्न नाली खोल्ने, छोपिएका संरचना खोल्ने क्रममा उत्पादन भएको निर्माणजन्य फोहर व्यवस्थापन गर्ने, ढल छोपिएको ठाउँ खोल्दा भेटिने फोहर सफा गर्ने र व्यवस्थापन गर्ने, यसरी छोपिएको ढल हटाएपछि त्यस ठाउँमा ग्रीट कभर वा स्ल्याप कभर लगाएर सुरक्षित संरचना बनाउने, यस क्षेत्रको सम्भावित डुवान व्यवस्थापन गर्न तथा आवागमन सहज बनाउन नियमित अनुगमन र सरसफाइ गर्ने निर्णय गरेको छ । यी निर्णयहरु, काठमाडौँ महानगरपालिकाका विपद व्यवस्थापन विभाग, महानगर प्रहरी बल र वातावरण व्यवस्थापन विभाग, संघीय संरचनामा रहेको डिभिजन सडक कार्यालय काठमाडौँ र नेपाल प्रहरीले संयुक्त रुपमा कार्यान्वयन गर्ने बैठकले निर्णय गरेको हो । निर्णय कार्यान्वयन गर्दै आज नै अवरोध भएका संरचना भत्काउने काम थालिएको छ ।