वि.सं.: २०८३, साउन १० आइतबार
इ.स.: 2026 July 26,SUNDAY
वि.सं.: २०८३, साउन १० आइतबार
एकै समय, एउटै संयन्त्र, एउटै प्रक्रिया र व्यवस्थाबाट ‘भूमिहीन दलित’, ‘भूमिहीन सुकुम्बासी’ ‘अव्यवस्थित बसोबासी’ र ‘स्वबासी’ को आवास सम्बन्धी अधिकार प्रदान गर्नु पर्ने बताउँदै काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, कारण वा अवस्था जे भए पनि आवासको अधिकार सुनिश्चित नभएका परिवारलाई सबै परिवारप्रति समान दृष्टि राख्नु पर्ने बताउनुभयो । हामी कसैलाई पनि विभे गर्न सक्दैनौँ । अहिले, जग्गामा अधिकार दिन खोजिएको हो कि आवासको अधिकार सुनिश्चित गर्न खोजिएको हो, स्पष्ट हुनुपर्नेछ । भूमि समस्या समाधान समितिका अध्यक्ष बलभद्र बास्तोलासहित समितिका सदस्य, अव्यवस्थित बसोबासको चाप भएका महानगरपालिकाका वडाका अध्यक्षसहितको वैठकमा उहाँले, समस्या जग्गाको अधिकारभन्दा आवासको अधिकार दिगो हुने धारणा राख्नुभयो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ मा काठमाडौँ महानगरपालिकाले आयोजना गर्ने इन्टरनेशनल फिल्म फेस्टिभल ‘रचनात्मक उद्योग’ र ‘पर्यटन’ को एकीकृत प्याकेज हुने बताउनुभएको छ । आज नेपालका लागि अष्ट्रेलियाका राजदूत साइमन अर्न्स्टसँग आफ्नै कार्यकक्षमा शिष्टाचार भेटघाट गर्दै उहाँले भन्नुभयो, ‘महानगरपालिकाको काम चलचित्र होइन । तर, रचनात्मक उद्योगको विकासमा समुदाय जोड्ने सशक्त माध्यम हो । यसकारण हामी फिल्म फेस्टिभल आयोजना गर्दैछौँ ।’ महानगरपालिकाले आयोजना गर्ने फेस्टिभलमा अष्ट्रेलियन कलाकार, चलचित्र निर्माता, निर्देशक, प्राविधिकहरुलाई सहभागी गराउन चाहेको धारणा राख्दै कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले, नेपालमा चलचित्र क्षेत्रका पेशाकर्मीहरुको क्षमता विकास, समुदाय तथा शैक्षिक प्रतिष्ठानमा चलचित्र शिक्षा र सचेतना, अध्ययन अनुसन्धान तथा चलचित्रमार्फत रचनात्मक उद्योगको विकास गरेर स्थानीय जीवनस्तर सुधारमा सहकार्य गर्न सकिने बताउनुभयो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, वसन्तपुृरस्थित तलेजु भवानीको गलाबाट चोरी गरेर अमेरिका पुर्याइएका गहना फिर्ता गराउन अमेरिकी सरकारसँग सहयोग प्राप्त हुने आशा गर्नुभएको छ । आज उहाँकै कार्यकक्षमा नेपालका लागि अमेरिकाका कार्यवाहक राजदूत स्कट उर्बमसँगको शिष्टाचार भेटका क्रममा उहाँले यस प्रकार सहयोगको अपेक्षा गर्नुभएको हो । ‘काठमाडौँका प्राचीन मूर्ति केवल आकृति मात्र होइनन् । यी स्थानीयबासीको आस्था र विश्वाश पनि हुन् । हेर्दा मूर्त देखिए पनि अमूर्त सम्पदासँग गहिरो सम्बन्ध जोडिएका, मौलिकता र ऐतिहासिकता बोकेका अमूल्य निधि हुन् । यस्ता सम्पत्तिहरु संग्रहालयमा होइन । आफ्नै मौलिक आसनमा जीवन्त हुन्छन् । यसकारण हामी काठमाडौँबाट चोरी भएर विदेशका संग्रहालयमा पुगेका पुरातात्विक महत्व बोकेका मूर्ति, कलाकृति तथा आकृति कानुनी, प्रशासनिक तथा कुटनीतिक प्रक्रिया पूरा गरेर आफ्नै आसनमा फर्काउने अभियानमा छौँ । यस कार्यमा अमेरिकी सरकारबाट सहयोग प्राप्त हुने अपेक्षा गरेका छौँ ।’
एचपीभी डीएनए पोजेटिभ हुनु क्यान्सर हुनु होइन । यसबाट संक्रमण भएर क्यान्सर हुन सक्ने जोखिम चाहिँ हो । क्यान्सर परीक्षण गरिएका ३५ दिन अवधिमा ३ हजार ४९४ जनाले जाँच गराउन स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रमा नाम दर्ता गरेर रिफरल स्लिप लिनुभएको थियो । उहाँहरुमध्ये २ हजार ९७५ जना मात्र जाँचका लागि अस्पताल पुग्नुभयो । कार्यक्रमका फोकल पर्सन चन्द्रा भट्टका अनुसार जाँच गर्न पुग्नुभएका मध्ये २ हजार ७७९ जनाको एचपीभीसँगै २ हजार ९६१ जनाको स्तन क्यान्सर परीक्षण गरियो । उहाँहरुमध्ये ४११ जनाको मेमोग्राम गरियो । ४९४ जनाको स्तनको भिडियो एक्सरे गरियो । उहाँहरुमध्ये ४ जनाको स्तनको वायोप्सी गर्नु पर्ने देखियो । उहाँहरुमध्ये १ जना सम्पर्कमा नै आउनु भएन । २ जनाको रिपोर्ट पोजेटिभ देखियो । उहाँहरु अहिले उपचाररत हुनुहुन्छ । १ जनाको स्तनमा मासु पलाएको पाइयो ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाको वडा नं. ३१ ले चालु आर्थिक वर्षमा ५३.९९ प्रतिशत पूँजीगत र ५८.९१ प्रतिशत चालुतर्फ प्रगति हासिल गरेको छ । आज आयोजना गरिएको सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रममा वडाबासीका माझमा सम्पन्न योजनाको समीक्षा गर्दै खर्च प्रगति सार्वजनिक गरिएको हो । चालु आर्थिक वर्षका लागि विनियोजित १५ करोड ३७ लाख रुपियाँ पूँजीगत बजेटमा ५३.९९ प्रतिशत अर्थात ८ करोड २९ लाख ८५ हजार २२३ रुपियाँ खर्च गरेको छ । यस्तै चालुतर्फ ३ करोड १८ लाख ९८ हजार १ सय रुपियाँमा ५८.९१ प्रतिशत अर्थात १ करोड ८७ लाख ९३ हजार ४२१ रुपियाँ खर्च गरेको छ ।
साविक स्थानीय निकायलाई ‘निर्णय गर्ने’ र ‘निर्णय कार्यान्वयन गर्ने’ अधिकार प्रदान गर्न सिंहको अहम योगदान महत्वपूर्ण मानिन्छ । उहाँको २०८१ पुस १ गते निधन भएको हो । प्रजातन्त्र पुनःस्थापना भएपछि भएको स्थानीय निर्वाचनबाट पहिलो प्रमुखका रुपमा निर्वाचित भएपछि उहाँको दृष्टि स्थानीय स्वायत्ततामा थियो । २०४९ सालको स्थानीय निर्वाचनबाट काठमाडौँ नगरपालिकाको प्रमुखका रुपमा निर्वाचित सिंहले २०५२ साल मंसिर २९ गते महानगरपालिका घोषणा गरेर महानगरपालिकाको प्रमुख बन्नुभएको थियो । वि. सं. १९९६ साल चैत ११ गते ताम्सिपाखामा जन्मनुभएका सिंह जीवनको अन्तिम समयमा उपचारसँगै ठमेल चाक्सीबारी निवासमा हुनुहुन्थ्यो । अल्सर भएपछि २०८० सालमा उहाँको पेटको शल्यक्रिया गरिएको थियो ।
काठमाडौँ महानगरपालिका, नगर सभा १९ औँ अधिवेशन सम्पन्न भएको छ । जेठ ३१ ग्ते सुरु भएको अधिवेशनको आज बसेको छैटौँ बैठकसँग सकिएको हो । आजको बैठकमा नगर सभाको चौथो र पाँचौ वैठकमा पेश भएका संशोधन विधेयक र वार्षिक प्रतिवेदनमाथि छलफल भएको थियो । त्यस क्रममा विधायन समितिका सदस्य हुमादेवी आचार्यले विद्यमान कानुनहरुमा समसामयिक संशोधन सम्बन्धी विधेयकका प्रस्तावित व्यवस्था पेश गर्नुभएको थियो । पेश भएका प्रस्तावहरु सर्वसम्मत पारित भएपछि सभाध्यक्ष डंगोलले नगर सभाको वैठक सम्पन्न भएको घोषणा गर्नुभएको थियो । यससँगै उहाँले, स्वीकृत कार्यक्रमहरुको सफल कार्यान्वयनबाट मतदाता, महानगरबासी र राजधानी सहर आश्रित व्यक्तिहरुको हित, उपयोग र सुरक्षाको प्रत्याभूति हुने गरी काम गर्न सम्बद्ध सबैसँग अपेक्षा राख्नुभयो ।
अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड बमोजिम स्थापित प्रयोगशाला कृषि तथा पशुपन्छी विभाग अन्तर्गत सञ्चालन हुनेछ । यहाँ इसेरिसिया कोलाइ (इकोलाई), साल्मोनेला एसपीपी, स्टाफिलोकोकस ओरियस, कुल प्लेट गणना (टोटल प्लेट काउन्ट), कुल मोल्ड गणना (टोटल मोल्ड काउन्ट), फिकल कोलिफर्म लगायत रोगजनक तथा सूक्ष्म जीवहरूको परीक्षण हुनेछ । प्रयोगशाला सञ्चालनका लागि राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड र मान्यताका आधारमा एसओपी (ट्याण्डर्ड अपरेटिङ प्रोसिड्युर) तयार पारिएको छ । प्रयोगशाला उद्घाटन गर्दै कार्यवाहक प्रमुख डगोलले भन्नुभयो, ‘अब बजार अनुगमन गर्दा देखिने त्रुटि र कमजोरीलाई अनुमानका भरमा स्तर निर्धारण गर्नुपर्दैन । यसपछिको कानुनी कारवाही बैज्ञानिक तथ्यका आधारमा हुनेछ । यही तथ्यका आधारमा बजार नियमन र नियन्त्रण हुनेछ ।’