वि.सं.: २०८३, भदौ १३ शनिबार
इ.स.: 2026 August 29,SATURDAY
वि.सं.: २०८३, भदौ १३ शनिबार
काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले, नवनियुक्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत मुक्तिराम अर्यालबाट चालु आर्थिक वर्षका लागि स्वीकृत नीति, योजना तथा कार्यक्रमको प्रभावकारी कार्यान्वयन, सुशासन, अन्तरसरकार समन्वय र महानगरबासीका अपेक्षा पूरा गर्ने काममा कुशल नेतृत्वको अपेक्षा गर्नुभएको छ । आज पद वहाल गर्नु भएका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत अर्याल, भेटका लागि कार्य कक्षमा पुगेपछि उहाँलाई स्वागत गर्दै कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले कर्मचारी परिचालन र व्यवस्थापन कुशल नेतृत्वको अपेक्षा गर्नुभएको हो । ‘सेवा प्रवाह, अनुशासित र मर्यादित कर्मचारी प्रशासनका लागि समन्वयकारी नेतृत्व आवश्यक छ ।’ डंगोलले भन्नुभयो, ‘पार्किङ् व्यवस्थापनका लागि वहुतले पार्किङ् स्थल बनाउने, भृकुटीमण्डपमा मेगाहल निर्माण गर्ने, नेपाल सरकारसँग यस अघि गरिएका सम्झौता बमोजिम प्राप्त गर्नु पर्ने सम्पत्ति लिने लगायत ठुला आयोजना सञ्चालन गर्न संघ सरकारसँग समन्वय गर्नुपर्नेछ । कर्मचारी र जनप्रतिनिधिका बिचमा समन्वय र सहजीकरण गरिदिनु पर्नेछ । केही योजनालाई अलि सुस्त छन् । ती योजनालाई तीब्र सञ्चालन गर्नु पर्नेछ ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको अध्यक्षतामा आज ‘काठमाडौँ रचनात्मक कला परिषद’को पहिलो बैठक सम्पन्न भएको छ । रचनात्मक सहर सञ्चालन व्यवस्थापन कार्यविधि, २०८२ बमोजिम कला, संस्कृति, चलचित्र तथा रचनात्मक उद्योगसँग सम्बन्धित क्षेत्रलाई अन्तरसम्बन्धित बनाएर नीतिगत व्यवस्था गर्न गठित परिषदको यो पहिलो बैठक हो । बैठकका अध्यक्ष डंगोलले, काठमाडौँको छवि, यहाँको गरिमासँग जोडिएका रचनात्मक उद्योगको प्रवर्धन गर्न चलचित्र विधालाई माध्यमका रुपमा उपयोग गरिने बताउँदै अन्तरसंवाद, सहकार्यबाट रचनात्मक उद्योगको विकासमा काम गरिने बताउनुभयो । यस्तै सम्पदा तथा पर्यटन समितिका संयोजक संगतले, स्थानीय जीवनलाई राष्टिय, अन्तर्राष्टिय मञ्चमा जोड्दै लगिने योजना रहेको बताउनुभयो ।
सामुदायिक विद्यालयहरुको शैक्षिक गुणस्तर र शिक्षण सिकाइ प्रक्रियालाई थप व्यवहारिक र प्रभावकारी बनाउन काठमाडौँ महानगरपालिकाको शिक्षा विभागले ‘स्रोत शिक्षक’हरुसँग कार्य सम्पादन करार सम्झौता गरेको छ । सम्झौता पत्रमा विभागका प्रमुख नमराज ढकाल र स्रोत शिक्षकहरुले हस्ताक्षर गर्नुभएको छ । ‘स्रोत शिक्षक व्यवस्थापन कार्यविधि, २०८०’ र शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिले साउन २२ गते गरेको निर्णयका आधारमा सम्झौता गरिएको हो । स्रोत शिक्षकले आफ्नो कार्यक्षेत्र भित्रका विद्यालयहरूको शिक्षण सिकाइ वातावरण सुधार गर्न मासिक तथा साप्ताहिक कार्ययोजना बनाएर कार्यान्वयन गर्नुपर्नेछ । महानगरको शैक्षिक नीति र कार्यक्रमहरूलाई विद्यालय स्तरमा प्रभावकारी रूपमा लागू गराउन सहजीकरण गर्ने, शिक्षकहरूको पेशागत विकासमा सहयोग गर्ने र विद्यालयका समस्या समाधानका लागि समन्वय गर्ने दायित्व स्रोत शिक्षकलाई प्रदान गरिएको छ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाको वडा नं. २७ ले एक वर्षमा करिब ७ सय व्यक्तिलाई सिपमूलक तालिम प्रदान गरेको छ । गायन, वादन, नृत्य, इलेक्ट्रिक तथा इलेक्ट्रोनिक, हस्पिटालिटी लगागत विभिन्न विधामा तालिम दिएको हो । सेनिटरी प्याड उत्पादन, वेकरी, वारिस्ता, मोवाइल जर्नालिज्म, टुर अपरेटर र उद्घोषण विधाका तालिम लिएका १५० जना प्रशिक्षार्थीलाई प्रमाण पत्र वितरण समारोहमा यस सम्बन्धी जानकारी दिइएको छ ।
यस ठाउँको करिब एक रोपनी क्षेत्रफलमा ३६ कोठे धर्मशाला भवन छ । भवन पुरानो र जीर्ण भएको, झ्याल ढोका मक्किएको, थामले ठाउँ छोडेको, छाना चुहिने भएको, कति ठाउँमा छानो नै नभएकोले यसमा मानव बसोबास हुन सक्ने अवस्था थिएन । अब भवनलाई मौलिक स्वरुपमा जीर्णोद्धार गरिनेछ । श्रद्धालुको बसोबासलाई सहज बनाउन हरेक तलाका दुवैतर्फ महिला र पुरुषका लागि छुट्टाछुट्टै शौचालय र स्नान कक्ष बनाइनेछ । यसपछि धर्मशालामा २४ वटा शौचालय र २० वटा स्नान कक्ष हुनेछन् । धर्मशाला भवनमा सरसफाइ र स्वच्छताको काम हुनेछ । पानीका लागि पाइप जडान र विद्युत जडानको काम हुनेछ । धर्मशालामा रहने श्रद्धालुहरुका लागि भवन अगाडि मनमोहक पार्क बनाइनेछ । पार्क डिजाइन गर्दा सबै उमेर समूहका व्यक्तिहरुलाई ध्यानमा राखिएको छ । ज्येष्ठ नागरिकलाई सामान्य व्यायाम गर्ने, योग गर्ने स्थान उपलब्ध हुनेछ । आराम गर्ने फलैँचा, बस्ने कुर्सी राखिनेछन् । युवाहरुका लागि व्यायाम गर्ने साधन राखिनेछन् । व्याटमिन्टन कोर्ट निर्माण गरिनेछ । बालबालिकाका लागि खेल्न ट्रामपोलिन, मङ्की बार, चिप्लेटी लगायत सामान सहितको सुविधा हुनेछ ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले १२ वटा सामुदायिक विद्यालयको पूर्वाधार विकास तथा सुधारका लागि छुट्टाछुट्टै बोलपत्रमार्फत करिब ६२ करोड २८ लाख रुपियाँ लागतको खरिद प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । विद्यालयहरूको भौतिक अवस्थालाई प्रचलित मापदण्ड अनुकुल बनाउन विद्यार्थी संख्या, जग्गाको स्वामित्व, भौगोलिक जोखिम र पूर्वाधारको आवश्यकताका आधारमा लगानी बढाएको हो । यसका लागि सहरी योजना आयोगबाट अध्ययन गरिएको थियो । अध्ययनबाट प्राप्त तथ्यका आधारमा खरिद प्रक्रिया अगाडि बढाएको हो । ‘सामुदायिक शैक्षिक गुणस्तरलाई प्रतिस्पर्धी र समयको माग अनुरुप बनाउन हामीले लगानी बढाएका छौँ ।’ योजना कार्यान्वयनका विषयमा कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल भन्नुहुन्छ, ‘बालमैत्री सिकाइ, प्रविधिमा आधारित कक्षा कोठा, वातावरणीय सुधार र सजावट, प्रयोगात्मक अभ्यासको अवसर जस्ता सुविधालाई समान रुपमा वितरण गर्ने हाम्रो योजना छ । हामीले गरेको लगानीबाट शिक्षकहरुलाई शिक्षणका लागि प्रोत्साहन हुनेछ । विद्यार्थीहरुलाई सिकाइप्रति रुचि जाग्नेछ । समग्रमा, बालबालिकाको शारीरिक, मानसिक तथा सामाजिक जस्ता चौतर्फी पक्षको सन्तुलित विकास सबल बन्नेछ ।’
काठमाडौँ महानगरपालिकाको सम्पदा तथा पर्यटन विभागले पुनःनिर्माण सम्पन्न गरेको, महाङ्काल मन्दिर परिसरमा रहेको चौघेरा सत्तलको आज कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले समुदघाटन गर्नुभएको छ । २०७२ सालको भूकम्पको कम्पनले जीर्ण बनेको सत्तल पुननिर्माणका लागि २०८१ मंसिर २४ गते शिलान्यास भएको थियो । ८ करोड ९४ लाख ४६ हजार १७० रुपियाँ खर्चमा पुनःनिर्माण सम्पन्न भएको हो ।
प्राविधिक विश्लेषण अनुसार बर्षा याममा, जमल क्षेत्रमा विभिन्न चार दिशाबाट वर्षा हुँदा सतहमा जम्मा हुने पानी र ढलको पानी जम्मा हुने गर्दछ । ज्याठातर्फबाट ६० सेन्टिमिटर, निर्वाचन आयोगतर्फबाट ९० सेन्टिमिटर, यल्लो प्यागोडा होटलतर्फबाट ४५ सेन्टिमिटर र जनप्रशासन क्याम्पसतर्फबाट २० सेन्टिमिटर डायमिटरका पाइपहरू मार्फत पानी जमल चोकमा पुग्छ । यसरी भित्रिने पानीको कुल प्रवाह क्षेत्रफल (टोटल इन फ्लो एरिया) ०.८२६ वर्गमिटर (करिब १२० सेन्टिमिटर डायमिटरको पाइपबाट एकत्रित हुने पानी) देखिएको छ । तर, यी सबैतिरबाट संकलन भएको पानीलाई बाहिर निकाल्नका लागि राखिएको ढल ६० सेन्टिमिटर डायमिटरको मात्र छ । यसको निकास क्षमता (टोटल आउट फ्लो एरिया) ०.२८३ वर्गमिटर मात्र छ । यसरी भित्र पस्ने ढलको तुलनामा निकासको बाटो अत्यन्त साँघुरो भएकाले पानी सडकमा भरिने र डुबान हुने गरेको हो । यससँगै निकासको अन्तिम विन्दु र टुकुचा खोलाको पानीको सतह बिचको उचाइ (लेभल डिफरेन्स)मा निकै कम अन्तर रहेकाले ठूलो वर्षा हुँदा टुकुचाको पानी उल्टै ढलको पाइपभित्र पसेर अवरोध सिर्जना गर्ने गरेको समेत प्रतिवेदनले औँल्याएको छ ।