Logo
  • वि.सं.: २०८३, मंसिर ६ आइतबार​

  • इ.स.: 2026 November 22,SUNDAY

  • वि.सं.: २०८३, मंसिर ६ आइतबार​

  • जीवित देवता श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवास स्थान निर्माणका लागि शिलान्यास

    ६ करोड ७ लाख ९५ हजार ५७ रुपियाँ लागत अनुमान

    काठमाडौँ । काठमाडौँ महानगरपालिकाले जीवित देवता श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवासस्थान निर्माणका लागि शिलान्यास गरेको छ । आज बसन्तपुर डवलीको दक्षिणतर्फ साविक जनआदर्श माध्यमिक विद्यालय भएको स्थानमा महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले निर्माणस्थलको ब्रम्हस्थानमा जगपूजा र शिलान्यास गर्नुभएको हो । 

    उहाँसँगै निर्माणस्थलको इशान (उत्तर-पूर्व) कोणमा वडा नं. २४ का अध्यक्ष एवम् हनुमानढोका दरवार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रम  उपसमितिका संयोजक बिनोद कुमार राजभण्डारीले, आग्नेय (दक्षिण-पूर्व) कोणमा वडा नं. २३ का अध्यक्ष एवम् विधायन समितिका संयोजक मचाराजा महर्जनले, वायव्य (उत्तर–पश्चिम) कोणमा वडा नं. १९ का अध्यक्ष एवम् पूर्वाधार समितिका संयोजक राजेशकुमार श्रेष्ठले र नैऋृत्य (दक्षिण-पश्चिम) कोणमा वडा नं. २० का अध्यक्ष राजेन्द्र मानन्धरले जगपूजा र शिलान्यास गर्नुभयो ।

    हनुमानढोका दरबार संरक्षण कार्यक्रममार्फत कार्यान्वयन हुने भवन निर्माणका लागि ६ करोड ७ लाख ९५ हजार ५७ रुपियाँ लागत अनुमान गरिएको छ ।

    शिलान्यासपछि बोल्दै कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले लामो प्रयास र मिहनेतपछि ऐतिहासिक कामको प्रारम्भ भएको बताउनुभयो । बहुपक्षीय सहभागिताबाट यसको निर्माण सम्पन्न हुने बताउँदै उहाँले  भवन निर्माणलाई अपनत्व लिएर आफ्नै घर बनाए जसरी स्थानीयबाट निगरानी हुने अपेक्षा गर्नुभयो । 

    उहाँले भन्नुभयो, ‘आज श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवास गृह शिलान्यास भएको दिन । यो दिन मेरो जीवनकै लागि अविष्मरणीय दिन हो । मेरा लागि मात्र होइन । नेपाल मण्डलको सभ्यता संरक्षण, प्रवर्धन र पुस्तान्तरणका लागि काम गर्ने सबैका लागि स्मरणीय दिन हो ।’ उहाँले श्रीहरुको निवास गृह निर्माण गर्नुपर्ने अवस्थाको पृष्ठभूमिमा कुरा गर्दै भन्नुभयो, ‘काठमाडौँको सांस्कृतिक सभ्यतासँग येँया (इन्द्रजात्रा) जसरी आपसमा नङ् र मासु जस्तै जोडिएका छन् । त्यसरी नै येँयाः (इन्द्रजात्रा) र जीवित देवी श्रीकुमारी, श्रीगणेश र श्रीभैरवको सम्बन्ध जोडिएको छ । यी जीवित देवी देवता एउटै गणका हुनुहुन्छ । एउटै गणमा भइकन पनि यसअघिसम्म श्रीगणेश र श्रीभैरवका लागि छुट्टै निवास स्थान थिएन । उहाँहरु पारिवारिक जीवनसँग मिलेर संस्कारगत दायित्व निर्वाह गरिरहनुभएको थियो । यही कारण कतिपय बेलामा पर्व सञ्चालनका लागि बाधा पनि थियो । अमूर्त संस्कारलाई निरन्तरता दिन तथा पुस्तान्तरण गर्नका लागि श्रीनिवास गृह निर्माण गर्ने काम थालेका हौँ ।’

    ‘सही स्थानमा सही काम भएको छ । श्रीकुमारीसँगै श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवास गृह निर्माण हुनुले वसन्तपुरको गरिमा अझै उचाइमा पुग्नेछ ।’ कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले भन्नुभयो, ‘यस स्थानमा रहेको विद्यालयलाई स्थानान्तरण गरेका छौँ । अब यहाँ मौलिक स्वरुप र शैलीमा श्रीहरुको निवास गृह निर्माण हुनेछ । यसले सबैको मनको इच्छा पुरा भएको छ ।’

    त्यस क्रममा वडा नं. २३ का अध्यक्ष महर्जनले आफ्नो ९ वर्षे कार्यकालमा भएका महत्वपूर्णमध्ये श्रीगणेश र श्रीभैरवको भवन निर्माणको थालनी प्रमुख एउटा भएको बताउनुभयो । ‘समय लाग्यो । धेरै कुरा व्यहोर्नु पर्‍यो । तर, कामको थालनी भयो । यो नै ठुलो उपलब्धि हो ।’ वडाध्यक्ष महर्जनले बताउनुभयो ।  

    त्यस क्रममा पूर्व वडाध्यक्ष पवित्र बज्राचार्यले आफू वडाध्यक्ष भएको बेला पारिवारिक जीवनमा रहेका श्रीहरुबाट संस्कारलाई निरन्तरता दिन नसक्ने दिन आएर अवकाश लिनुपर्ने अवस्था समेत आयो । तर, जसरी पनि संस्कारलाई निरन्तरता दिँदै आएका थियौँ । अहिले कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको नेतृत्वमा काम थालनी भयो । यो धेरै नै ठुलो उपलब्धि हो ।’

    ‘महानगरपालिकाले इतिहास जोगाउने र पछ्याउने मात्र होइन । आफैँ इतिहास पनि बनाउँदै जान्छ भन्ने प्रमाणित भएको छ ।’ स्थानीय सम्पदा अभियन्ता गणपतिलाल श्रेष्ठले भन्नुभयो, ‘मैले जुन स्कूलमा पढेँ । आज त्यही स्थानमा श्रीहरुको निवास गृह बन्दैछ । यो गौरवको कुरा हो ।’  त्यस क्रममा पूर्व श्रीगणेश र पूर्वश्रीभैरवहरुका तर्फबाट धारणा राख्दै पूर्व श्रीगणेश, गणेश शाक्यले, ‘४० वर्षदेखि भन्दै आएको, बारम्बार दोहोर्‍याएर माग गरिरहेको कामले पूर्णता पाउँदा आफू असीमित खुशीमा पुगेको बताउनुभयो । 

    स्थानीय शैलेशरत्न शाक्यले, श्रीहरुको निवास गृह निर्माण भएपछि जीवित देवताहरुको मर्यादा बचाउन सहयोग पुग्ने प्रतिक्रिया दिनुभयो । 

    श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवासस्थानका लागि साढे ३ तलाको वास्तुकलात्मक भवन निर्माण हुनेछ । हनुमानढोका दरबार संरक्षण कार्यक्रमका आर्किटेक्ट अमित बज्राचार्यका अनुसार भवनका हरेक तला १३३८.७५ वर्गफिटका हुनेछन् । भवन जम्मा ४ हजार १६ दशमलव २५ वर्गफिट क्षेत्रफलको हुनेछ । 

    पराम्परागत नेवारी वास्तुकलामा आधारित भवन इटा, काठ, चुना, सुर्की जस्ता निर्माण सामग्रीको प्रयोगबाट बन्नेछ । भवनमा कलात्मक झिँगटीको छानो हुनेछ ।

    भवनको भुइँतलामा सत्तल र भण्डार कक्ष हुनेछ । आर्किटेक्ट अमित बज्राचार्यका अनुसार पहिलो तलामा जीवित देवताहरुको दर्शन कक्ष र निवास कक्ष हुनेछ । दोस्रो तलामा भान्छा, शयन कक्ष लगायत स्थान हुनेछ ।

    शिक्षा विभागका प्रमुख नमराज ढकालका अनुसार यस ठाउँमा भएको नवआदर्श स्कूललाई वडा नं. २३ मै रहेको बाल सेवा मा. वि. मा स्थानान्तरण गरिएको छ । 
     

  • प्रकाशित मिति शनिबार ५ मंसिर २०८३ ०४:४८ PM